محمدرضا شفیعی کدکنی‌

از ویکی حسین
پرش به: ناوبری، جستجو

محمد رضا شفیعی کدکنی (1318 ه. ش) یکی از شاعران معاصر است.

محمد رضا شفیعی کدکنی
محمد رضا شفیعی کدکنی.jpg
زمینهٔ کاری شاعر، نویسنده و پژوهشگر معاصر
زادروز 1318 ه. ش
«کدکن»
کتاب‌ها «زمزمه‌ها»، «شبخوانی»، «از زبان برگ»، «در کوچه باغهای نشابور»، «از بودن و سرودن»، «مثل درخت در شب باران»، «بوی جوی مولیان» و «هزاره‌ی دوم آهوی کوهی»

زندگینامه[ویرایش | ویرایش مبدأ]

محمد رضا شفیعی کدکنی فرزند محمد، شاعر، نویسنده و پژوهشگر معاصر به سال 1318 ه. ش در «کدکن» [۱] چشم به جهان گشود. دوره‌های آموزش دبستان را در محیط خانوادگی و دبیرستان را در مشهد به پایان رساند. ضمنا علوم اسلامی و فلسفه‌ی قدیم را نیز نزد استادان مدارس قدیم خراسان فرا گرفت. سپس وارد دانشگاه مشهد شد و در رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی لیسانس گرفت و ادامه‌ی تحصیل را در دانشگاه تهران پی‌گرفت و با دریافت درجه‌ی دکترا فارغ التحصیل شد.

دکتر شفیعی یکی از پرمایه‌ترین و آگاهترین شاعران معاصر است. وی با آگاهی فراوان از گذشته‌ی فرهنگی ایران، از فرهنگ اسلامی و عرب نیز بهره‌ی بسیار دارد. شعر او جلوه‌گاه اجتماع و طبیعت است زبان شعر او فصیح و دقیق و روشن است. شعر او محصول خالص طبع و طبیعت است. در شعرش اثری از مغلق‌گویی و یا پرگویی دیده نمی‌شود، زبانش نرم و پرتوان، و اشعارش غالبا رنگ اجتماعی دارد. او در ابداع ترکیب‌های زیبا و نو از خود خلّاقیت فراوان نشان می‌دهد.

شفیعی شاعری را با غزل آغاز کرد و ابتدا اشعارش در وزن‌ها و قالب‌های قدیم بود امّا خیلی زود قالب و بیان شعر سنتی را رها کرد و به سوی شکل و زبان شعر نیمایی روی آورد و به شعر اجتماعی و حماسی جدید پرداخت. در اشعار او عشق به طبیعت و همه‌ی مظاهر آن جلوه‌گر است. اصولا برای او، طبیعت حالت تمثیلی دارد. آن را با انسان در می‌آمیزد، از زبان طبیعت، ستایش انسان و ندای مهر را می‌شنود، و سپس انسان را به صفا و صمیمیت و صفات خوب انسانی می‌خواند. [۲] دکتر شفیعی از سال 1344 تا 1347 در بنیاد فرهنگ ایران و کتابخانه‌ی مجلس سنا و از سال 1348 به طور تمام وقت استادی دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه تهران را بر عهده داشته است. مدتی نیز به دعوت دانشگاه‌های بین المللی (انگلیس و آمریکا) به عنوان استاد به تدریس و تحقیق اشتغال داشته است.

ایشان علاوه بر تدریس در دانشگاه و سرودن شعر و نوشتن نقد ادبی و احوال و آثار شاعران، مقالات و کتابهای بسیاری نوشته و در زمینه‌ی تحقیق و ترجمه، کتابهای متعددی انتشار داده است.

از مهمترین مجموعه‌های شعری او می‌توان به: «زمزمه‌ها»، «شبخوانی»، «از زبان برگ»، «در کوچه باغهای نشابور»، «از بودن و سرودن»، «مثل درخت در شب باران»، «بوی جوی مولیان» و «هزاره‌ی دوم آهوی کوهی»، اشاره کرد. «صور خیال در شعر فارسی»، «موسیقی شعر» و «تصحیح اسرار التوحید» نمونه‌هایی از آثار پژوهشی اوست. [۳]

اشعار[ویرایش | ویرایش مبدأ]

چهره شفق:

باز در خاطره‌ها، یاد تو ای رهرو عشق‌ شعله‌ی سرکش آزادگی افروخته است
یک جهان بر تو و بر همّت و مردانگیت‌ از سر شوق و طلب، دیده‌ی جان دوخته است


نقش پیکار تو در صفحه‌ی تاریخ جهان‌ می‌درخشد، چو فروغ سحر از ساحل شب
پر توش بر همه کس تابد و می‌آموزد پایداری و وفاداری، در راه طلب


چهر رنگین شفق، می‌دهد از خون تو یاد که ز جان بر سر پیمان ازل ریخته شد
راست چون منظره‌ی تابلوِ آزادی است‌ که فروزنده به تالار شب آویخته شد


رسم آزادی و پیکار و حقیقت‌جویی‌ همه جا، صفحه‌ی تابنده‌ی آئین تو بود
آنچه بر ملّت اسلام، حیاتی بخشید جنبش عاطفه و نهضت خونین تو بود


تا ز خون تو جهانی شود از بند آزاد بر سرِ ایده‌ی انسانی خود جان دادی
در ره کعبه‌ی حق جویی و مردیّ و شرف‌ آفرین بر تو که هفتاد و دو قربان دادی


آنکه از مکتب آزادگیت درس آموخت‌ پیش آمال ستمگر ز چه تسلیم شود؟
زور و سرمایه‌ی دشمن نفریبد او را که اسیر ستم مردم دژخیم شود


رهرو کعبه‌ی عشقی و در آفاق وجود با پر شوق، سوی دوست برآری پرواز
یکّه تاز ملکوتی، که به صحرای ازل‌ روی از خواسته‌ی عشق نتابیدی باز


جان به قربان تو ای رهبر آزادی و عشق‌ که روانت سر تسلیم نیاورد فرود
ز آن فداکاری مردانه و جانبازی پاک‌ جاودان بر تو و بر عشق و وفای تو درود [۴]

منابع[ویرایش | ویرایش مبدأ]

پی نوشت[ویرایش | ویرایش مبدأ]

  1. روستایی میان تربت حیدریه و نیشابور.
  2. صد شاعر، دریچه‌ای به شعر فارسی از آغاز تا امروز؛ ص 613 و 614.
  3. در جستجوی نیشابور، زندگی و شعر شفیعی کدکنی.
  4. اشک خون؛ ص 224.