اهلی شیرازی

از ویکی حسین
پرش به: ناوبری، جستجو

شیخ محمٌد بن یوسف متخلص به اهلی شیرازی از شعرای شیعی نامدار قرن نهم هجری بود.

اهلی شیرازی
نام اصلی شیخ محمٌد بن یوسف بن شهاب
زادروز سال 894 ه. ق.
مرگ سال 942 ه. ق.
تخلص «اهلی»
اثرپذیرفته از انوری، خاقانی، ظهیر فاریابی، کمال‌ الدین اصفهانی و سلمان ساوجی

زندگینامه[ویرایش | ویرایش مبدأ]

اهلی شیرازی در سال 858 ه. ق. در شیراز متولد شد. در جوانی از شیراز به هرات رفت و به دربار سلطان حسین بایقرا پیوست. پیس از چندی به آذربایجان رفت و به مدح سلطان یعقوب آق قویونلو پرداخت. او پس از ظهور دولت صفویه به زادگاهش برگشت تا سرانجام در سال 942 ه. ق. در سن 84 سالگی درگذشت و در کنار مقبره حافظ به خاک سپرده شد.

اهلی شاعری عارف مسلک بود و از ریا و زهدفروشی گریزان بود. از اشعارش چنین بر می آید که زندگی را در تهیدستی گذراند. علت تخلص وی به «اهلی» را ارادت به اهل بیت(ع) ذکر کرده اند.[۱]

آثار[ویرایش | ویرایش مبدأ]

اهلی شیرازی قصاید خود را به تقلید از استادان گذشته نظیر انوری، خاقانی، ظهیرفاریابی، کمال الدین اصفهانی و سلمان ساوجی سروده است. او اصولا غزل سرا بود و شمار غزلهای او یه 1401 می رسد اما قصاید، قطعات و رباعیات نیز دارد و پس از غزل رباعیاتی که سروده به دیگر اشعارش فزونی دارد. تعدادی از قصاید اهلی در منقبت پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) و نیز مرثیه شهدای کربلا بالاخص امام حسین(ع) است. مجموعه ابیات او 14735 میرسد و تعداد 12 تالیف نیز به او نسبت داده اند.

اشعار[ویرایش | ویرایش مبدأ]


شعر 1[ویرایش | ویرایش مبدأ]

ای نقد جان، نثار شهیدان کربلا چون خاک رهگذار شهیدان کربلا
طوری که قدر و منزلش از فلک گذشت سنگیست از مزار شهیدان کربلا
آب خضر به پرده ظلمت نهفته چیست؟ گر نیست شرمسار شهیدان کربلا
در چشم آفتاب کند خاک، اگر رود بر آسمان، غبار شهیدان کربلا
گر خضر آفتاب کند خاک، اگر رود کو نیست در شمار شهیدان کربلا
گلگشت عاشقان همه در خون خود بود این است لاله زار شهیدان کربلا
تا دست لطف حق چه نهد مرهم نهان بر زخم آشکار شهیدان کربلا
استاده است ساقی کوثر، می طهور بر کف، در انتظار شهیدان کربلا

شعر 2[ویرایش | ویرایش مبدأ]


آغشته شد به خون، سرو فرقی که موی او خون در درون نافه تاتار کرده است
قدر حسین کم نشد و شد عزیزتر خود را یزید رو سیه و خوار کرده است
چون سوز این عزا نچکد ز دیده آب؟ جایی که چشم چشمه بار کرده است
آن ناکسی که قصد حسین اختیار کرد بی شک که قصد احمد مختار کرده است
وانکس که خاطر نبی آزرده شده از او حق را ز جهل و معصیت آزار کرده است
با مرتضی علی، به شهیدان کربلا ظلمی چنین، که چرخ ستمکار کرده است

منبع[ویرایش | ویرایش مبدأ]

  1. دیوان اهلی شیرازی، مقدمه با تخلیص، تاریخ ادبیات در ایران، ج 4، ص 447 - 453، مجالس المومنین، ج 2، ص 693-696