نفس المهموم فی مصیبت سیدنا الحسین المظلوم

از ویکی حسین
پرش به: ناوبری، جستجو

نفس المهموم فی مصیبت سیدنا الحسین المظلوم کتاب است درباره‌‌ی ییرامون زندگی‌نامه و شهادت امام حسین(ع) که توسط عباس قمی نوشته شده و مقدمهٔ آن را سید احمد حسینی انجام داده است.

نفس المهموم فی مصیبت سیدنا الحسین المظلوم

نویسنده عباس قمی
ناشر دارالمحجة البیضاء و دارالرسول الاکرم (ص)
محل نشر بیروت
تاریخ نشر 1412
چاپ اول
تعداد صفحات 644
قطع وزیری





















درباره‌ی کتاب[ویرایش | ویرایش مبدأ]

اثر حاضر از دو کتاب تشکیل شده است: نفس المهموم (ص5-552) و نفثة المصدور (ص 555-629). تاریخ تألیف کتاب اول 1335 قمری و تاریخ تألیف کتاب دوم 1342 قمری است و هر دو پیش از منتهی الآمال (کتاب دیگر همین نویسنده)، نوشته شده. کتاب اول، که در این کتاب‌شناسی مورد نظر است، مهم‌تر از کتاب دوم است و کتاب دوم را نویسنده بدان الحاق کرده.


نفس المهموم کتابی است خوشخوان دربارهٔ امام حسین (ع) و قیام او. این کتاب حاصل جمع کتاب‌های گذشتگان است و اغلب مطاوی آن را نقل قول تشکیل می‌دهد و تحلیل و ارزیابی در آن کمتر ملاحظه می‌شود. نویسنده، خود، در آغاز کتاب می‌گوید: «جمعته من الکتب المعتبرة التی علیها الاعتماد و الرّکون و الاستناد» (ص 6). مطالب کتاب مانند منتهی الامال است و کتاب اخیر را می‌توان گزارش فارسی آن شمرد.


نفس المهموم شامل مقدمه، پنج باب و خاتمه است. مقدمهٔ کتاب، کوتاه و دربارهٔ ولادت امام حسین است. باب اول دربارهٔ مناقب آن حضرت و پاداش گریستن بر او و لعن کشندگان او و احادیث دربارهٔ شهادت اوست. باب دوم، که مفصلترین باب کتاب است، گزارشی است از قیام آن حضرت و شهادت او و یاران و خانواده‌اش که در آن رخدادهای روز تاسوعا و عاشورا با تفصیل بیشتر بیان شده است. باب سوم دربارهٔ رخدادهای پس از شهادت آن حضرت است؛ مانند ربودن جامهٔ شهیدان، غارت خیمه‌ها، دفن پیکر شهیدان، ورود اهل بیت به کوفه، خطبهٔ حضرت زینب و فرستادن سرهای شهیدان و اهل بیت به شام. در باب چهارم به رخدادهایی پرداخته شده که در پی شهادت آن حضرت آشکار شد؛ مانند گریستن آسمان و زمین و مردم و فرشتگان در سوگ آن حضرت و اشعاری که شاعران در شهادت وی سرودند. در واپسین باب کتاب از فرزندان و همسران امام و پاداش زیارت او و دست‌اندازی خلفا بر قبر او سخن رفته است. قیام مختار و شرح حال توابین و مرگ معاویه و یزید، مطالب خاتمهٔ کتاب را تشکیل می‌دهد.


پیوست کتاب مزبور، نفثة المصدور است که جنگی است مختصر و در آن بیشتر به امام حسین (ع) پرداخته شده و از مناقب او و یارانش سخن رفته است. در خاتمهٔ این کتاب اندرزهایی به اهل منبر و تعزیه‌خوانان آمده است که این مطالب، با اندکی تفاوت، در کتاب منتهی الامال نیز ملاحظه می‌شود. نویسنده در این کار از استادش نوری در کتاب لؤلؤ و مرجان پیروی کرده است.


نخستین ترجمهٔ نفس المهموم، به قلم ابوالحسن شعرانی، با عنوان دمع السّجوم : ترجمهٔ نفس المهموم (تهران، کتاب‌فروشی اسلامیه، 1374 ق)، منتشر شده است. این ترجمه، پس از درگذشت مترجم، در بلبشوی بازار کتاب، یک بار با عنوان در کربلا چه گذشت؟ (چاپ اول: تهران، انتشارات آدینهٔ سبز، 1389)، و بار دیگر ذیل عنوان حماسهٔ کربلا (چاپ سوم: قم، انتشارات قائم آل محمّد، 1389)، به چاپ رسیده است. ترجمهٔ دیگر این کتاب و نیز کتاب نفثة المصدور، به قلم محمدباقر کمره‌ای، با عنوان رموز الشهادة: ترجمهٔ کامل نفس المهموم و نفثة المصدور (چاپ اول: تهران، انتشارات اسلامیه، 1363)، منتشر شده است. این ترجمه نیز پس از درگذشت مترجم بار دیگر با عنوان در کربلا چه گذشت» (چاپ ششم: قم، انتشارات مسجد مقدس صاحب الزمان (عج)، 1375)، چاپ شده است. جالب توجه اینکه دو ناشر، عنوان دو کتاب را، پس از درگذشت مترجمان آن تغییر دادند و یک عنوان برای آن برگزیدند. ترجمهٔ دیگری از نفس المهموم، به قلم علی نظری منفرد، با عنوان مقتل امام حسین علیه‌السلام و یاران منتشر شده است (چاپ سوم: قم، انتشارات سرور، 1389).


برای آشنایی بیشتر با این کتاب رجوع شود به: سید علی میرشریفی، «سخنی در شناخت نفس المهموم»، کیهان اندیشه (شمارهٔ 5، فروردین و اردیبهشت 1365)، ص 62-63.


جستارهای وابسته[ویرایش | ویرایش مبدأ]

منابع[ویرایش | ویرایش مبدأ]

  • کتابشناسی تاریخی امام حسین علیه‌السلام، محمد اسفندیاری، ص 114-115.