ابو ثمامه صائدی

از ویکی حسین
پرش به: ناوبری، جستجو
آرامگاه شهدای کربلا در حرم امام حسین(ع)

عمرو بن عبدالله بن کعب معروف به اَبوثُمامه صائِدی ، (61ق) از شهیدان کربلا و از اصحاب امیرالمؤمنین علی(ع) که در همه جنگ‌های دوران حکومت آن حضرت شرکت کرد.

او در قیام مسلم بن عقیل فرماندهی قبیله‌های تمیم و همدان را بر عهده داشت و پس از شهادت مسلم، در مسیر راه به امام حسین پیوست و روز عاشورا در کربلا به شهادت رسید.

ابوثمامه روز عاشورا وقت نماز ظهر را به امام حسین اطلاع داد و به همین دلیل حضرت او را دعا کرد.

نسب و نام

بیشتر منابع، از نام عمرو برای اشاره به ابوثمامه استفاده کرده‌اند؛ اما برخی منابع نام‌های دیگری برای او نوشته‌اند و در ذکر برخی دیگر از مشخصات او با هم اختلاف دارند که گویا پاره‌ای از این اختلاف‌ها، معلول اشتباه کاتبان است از جمله کنیه او را ابوتمامه[۱] و نامش را زیاد[۲] و عمر[۳] و نسبت او را نیز مختلف آورده‌اند مانند صائدی[۴]، انصاری[۵]، صیداوی[۶] و صاعدی.[۷] بنو صائد، از زیرشاخه‌های قبیله هَمْدان است. برخی منابع نسب‌شناسی نام مشخصات کامل ابوثمامه را چنین ذکر کرده‌اند: زیاد بن عمرو بن عریب بن حنظلة بن دارم بن عبدالله الصائدی.[۸]

دوران حضرت علی و امام حسن

ابوثمامه از تابعین و مشاهیر شیعه در کوفه بوده است.[۹] او از اصحاب امیرالمؤمنین است که در همه جنگ‌های دوران حکومت آن حضرت حضور داشته است. او را از اصحاب امام حسن(ع) نیز شمرده‌اند و بنابر برخی منابع، او در مبارزات آن حضرت با معاویه شرکت داشت.[۱۰]

واقعه کربلا

پس از مرگ معاویه، ابوثمامه در ماجرای دعوت امام حسین(ع)شرکت داشت و در خانه سلیمان بن صُرد خزاعی در کوفه حضور یافت و چون امام حسین(ع) به مکه رفت، نامه‌ای خطاب به آن حضرت به مکه فرستاد.[۱۱]

وی هنگام مأموریت مسلم بن عقیل از سوی امام حسین(ع) در کوفه، کمک‌های مالی مردم را دریافت می‌کرد و تهیه اسلحه را بر عهده گرفت.[۱۲] مسلم بن عقیل پس از قیام در کوفه، فرماندهی قبیله‌های تمیم و هَمْدان را به او واگذار کرد.[۱۳] پس از شهادت مسلم بن عقیل تحت تعقیب ابن زیاد قرار گرفت و چند روزی در قبیله خود پنهان شد.[۱۴] سپس با نافع بن هلال، مخفیانه از کوفه بیرون رفت و در راه مکه به کربلا، به امام حسین(ع) پیوست و همراه آن حضرت، به کربلا رفت.[۱۵]

او در واقعه کربلا مانعِ حضورِ مسلحانه کثیربن عبدالله شعبی، قاصد ابن سعد، نزد امام حسین(ع) شد و در روزعاشورا، هنگام ظهر، فرا رسیدن وقت نماز را به اردوگاه امام حسین(ع) اطلاع داد و امام(ع) او را دعا کرد.[۱۶]

شهادت

جزئیات چگونگی نبرد و شهادت ابوثمامه در منابع تاریخ اسلام نیامده است؛ اما به نوشته طبری پس از شهادت حُر بن یزید ریاحی، ابوثمامه همچنان به نبرد ادامه داد تا به شهادت رسید.[۱۷] از گفتگوی او با امام حسین(ع)در کربلا که منابع تاریخی نقل کرده‌اند، برمی‌آید او آگاهانه و مشتاقانه جنگ در رکاب امام حسین(ع)و شهادت را پذیرفته است.[۱۸]


پیوند به بیرون

منابع

  • دینوری، احمدبن داوود، اخبار الطوال، به کوشش عبدالمنعم عامر و جمال‌الدین شیال، بغداد، 1379ق/-1959م.
  • سماوی، محمدبن طاهر، ابصار العین فی انصار الحسین، قم، مکتبه بصیرتی.
  • طبری، تاریخ.
  • طوسی، محمدبن حسن، رجال، نجف، 1380ق-1961م.
  • مامقانی، عبدالله بن حسن، تنقیح المقال فی علم الرجال، نجف، 1350ق.
  • مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، 1403ق-1983م.

پی نوشت

  1. مقتل الحسین علیه‌السلام، خوارزمی، ج1، ص206.
  2. جمهرةأنساب العرب، ص395.
  3. اقبال الاعمال ج3، ص79.
  4. مناقب آل ابی طالب ج3، ص253.
  5. رجال طوسی، ص77؛ مامقانی، تنقیح المقال، ج2، ص333.
  6. جمهرة انساب العرب، ص395؛ دینوری، اخبار الطوال، ص238.
  7. الفتوح، ص888.
  8. جمهرةأنساب العرب، ص395.
  9. طبری، تاریخ، ج5، ص364.
  10. ابصار العین، ص11.
  11. مامقانی، تنقیح المقال، ج2، ص333.
  12. طبری، تاریخ، ج5، ص364.
  13. دینوری، ص238.
  14. تاریخ طبری ج5، ص369؛ ترجمه الکامل فی التاریخ، ج11، ص125
  15. مامقانی، تنقیح المقال، ج2، ص333.
  16. طبری، تاریخ، ج5، ص410و439.
  17. طبری،تاریخ، ج5، ص441.
  18. طبری، تاریخ، ج5، ص410و439.