تشت گذاری

از ویکی حسین
پرش به ناوبری پرش به جستجو
تشت‌گذاری
آیین تشت گذاری.jpeg
اطلاعات آئین
زمان‌برگزاری: 27 تا 30 ذی‌الحجة
مکان برگزاری: مساجد
گستره جغرافیایی: اردبیل، آذربایجان شرقی
منشأ تاریخی: صفویان
اشیاء و نمادها: تشت (نماد رود فرات)
وجه نمادین: نمادی از ایثار امام حسین(ع) و یارانش در سیراب کردن سپاه حر ابن یزید ریاحی و اسب‌های آنها
اوراد و اشعار: نوحه‌های عزاداری محرم به زبان‌های ترکی و فارسی

تشت‌گذاری یا تشت‌گردانی از مناسک و مراسم عزاداری عزاداری امام حسین(ع) در ایران، به‌ویژه در مناطق آذری‌نشین است. این آیین پیش از آغاز محرم در روزهای بیست و هفتم تا سی‌ام ذی‌الحجةو در مسجد و حسینیه برگزار می‌شود. در این مراسم عزاداران تشت‌های آب را که نمادی از رود فرات است با خود حمل می‌کنند و به درون مسجد می‌آورند. برخی این مناسک را برگرفته از رفتار سپاه امام حسین(ع) در مقابله با سپاه حر بن یزید، در 27 ذی‌الحجه می‌دانند که در آن حسین(ع) دستور داد آب مشک‌ها را داخل تشت‌هایی ریخته، سپاه حر و اسبان‌شان را سیراب کنند.

تاریخچه برگزاری تشت‌گذاری[ویرایش | ویرایش مبدأ]

سابقه تشت‌گذاری به دوران صفویه باز می‌گردد، وجود تشتی در مسجد بازار چاقوسازان اردبیل متعلق به دوران شاه عباس (1038ق) مؤید این مطلب است.[۱] در دوران قاجار این مراسم فقط در مسجد جامع اردبیل برگزار می‌شد؛ اما بعدها به دیگر محلات شهر و دیگر شهرهای ترک‌زبان گسترش یافت. در سال‌های اخیر در اکثر شهرهای آذربایجان و زنجان این مراسم برگزار می‌شود. برگزارکنندگان این مراسم، این آیین را نمادی از ایثار و فداکاری امام حسین(ع) و یارانش در سیراب کردن سپاه حر بن یزید ریاحی|حر ابن یزید ریاحی و اسب‌های آنها در روز 27 ذی الحجه سال 60ق[۲] و نمادی از فداکاری عباس(ع) در آب آوردن برای زنان و کودکان در روز عاشورا می‌دانند.[۳]

زمان و شیوه برگزاری[ویرایش | ویرایش مبدأ]

تشت‌گذاری هر سال پیش از محرم و بین روزهای 27 تا 30 ‌ذی‌الحجة برگذار می‌شود.[۴] در تشت‌گذاری، تشت‌های مخصوصی با احترام توسط بزرگان و ریش‌سفیدان وارد مساجد و حسینیه ها می‌شود. سپس دعای تشت‌گذاری که عباراتی فارسی و ترکی و عربی است خوانده شده و تشت‌ها را از آب پر می‌کنند. در این مراسم نوحه‌های مربوط به عزای حسینی خوانده شده و عملا مراسم عزاداری حسین(ع) آغاز می‌شود. مردم دست در آب تشت‌ها می‌زنند و آن را نوعی بیعت با حسین(ع) می‌دانند؛ سپس از این آب به عنوان تبرک می‌برند.[۵] در مساجد اردبیل، از سده‌های پیش، جایی برای قرار دادن تشت‌ها وجود داشته است.


پیوند به بیرون[ویرایش | ویرایش مبدأ]

منبع مقاله: دانشنامه مجازی مکتب اهل بیت

منابع[ویرایش | ویرایش مبدأ]

پی نوشت[ویرایش | ویرایش مبدأ]

  1. مظاهری، فرهنگ سوگ شیعی، 1395ش، ص330.
  2. مظاهری، محسن‌حسام، فرهنگ سوگ شیعی، 1395ش، ص 330.
  3. تاریخچه آیین تشت گذاری؛ مشرق نیوز.
  4. مظاهری، فرهنگ سوگ شیعی، ص329.
  5. فرهنگ عاشورا؛ ص 272.