کاروان شعر عاشورا

از ویکی حسین
پرش به: ناوبری، جستجو
کاروان شعر عاشورا

نویسنده محمدعلی مجاهدی‌
ناشر زمزم هدایت
محل نشر قم- ایران
تاریخ نشر 1386 ش
شابک978-964-2854-21-9
تعداد صفحات 727
موضوع

حسین بن علی(ع)، امام سوم، 4- 61 ه.ق- شعر شاعران ایرانی- سرگذشت‌نامه شعر فارسی- مجموعه‎ها

شعر مذهبی- مجموعه‌ها
زبان فارسی
سری اشعار عاشورایی- شاعران مرثیه سرا از سده چهارم تا زمان معاصر
تعداد جلد 3

کاروان شعر عاشورا اثر محمد علی مجاهدی (پروانه) کتابی شامل منظومه‌های عاشورایی دور از دسترس شاعران مرثیه سرا از سده چهاردهم تا اکنون است.[۱]

محتوای کتاب[ویرایش | ویرایش مبدأ]

مقدمه[ویرایش | ویرایش مبدأ]

در مقدمه اثر، بررسی مختصری بر تاریخچه تذکره نویسی صورت گرفته و به گفته نویسنده «متأسفانه تاکنون تذکره مستقلی درباره شاعران آیینی و نیز شعرایی که‏ دارای آثار منظوم عاشورایی‌‏اند، نگاشته نشده است». در ادامه آمده است که کتاب «کاروان شعر عاشورا» حاصل مطالعات سی و اند ساله نویسنده پیرامون ‏موضوعات شعر آیینی در زبان فارسی است. این کتاب در 6 فصل نوشته شده که در ادامه به آن می‌پردازیم.[۱]

فصل اول[ویرایش | ویرایش مبدأ]

فصل اول این اثر با عنوان «سیمای امام حسین علیه‏‌السلام در شعرفارسی» به شاعرانی اختصاص دارد که اثر منظوم مستقلی درباره سالار شهیدان‏ و شهدای کربلا و حادثه کربلا ندارند، ولی با رویکردی کوتاه و گذرا در برخی از آثار منظوم خود از این مهم غافل نمانده‌‏اند. در این بخش نمونه‌‏هایی از آثار 35 تن از شاعران فارسی زبان، از سده پنجم تا سده سیزدهم، ارائه شده است.[۱]

فصل دوم[ویرایش | ویرایش مبدأ]

در فصل دوم با عنوان «معرفی منظومه‏‌های عاشورایی دور از دسترس‏و آفرینندگان آن‌ها» بیش از هشتاد منظومه نادر عاشورایی را معرفی کرده‌‏ایم که ‏اغلب آن‌ها به زیور طبع آراسته نشده و از نسخه‏‌های خطی آن‌ها درکتابخانه‌‏های داخل و خارج از ایران نگاه‏داری می‏شود، و معدودی از آن‌ها که‏ به چاپ رسیده، همانند نسخه‏‌های خطّی کمیاب و نادرند. این بخش از تذکره، بیشتر جنبه کتاب‏شناسی دارد و ما با معرفی این منظومه‏‌ها و سرایندگان غالباً گمنام آن‌ها، مشعل فروزانی را فرا راه اهل تحقیق در قلمرو شعر فارسی ‏برافروخته‌‏ایم به این امید که هر یک از آنان در حد توان و فرصتی که دارند در احیاء نشر این گنجینه‌‏های ارزشمند بکوشند و غبار غربت را از چهره این آثار منظوم عاشورایی و سرایندگان گمنام و با اخلاص‏شان بزدایند و بر غنای گنجینه‌ گران‌سنگ شعر آیینی در زبان فارسی بیفزایند.[۱]

فصل سوم[ویرایش | ویرایش مبدأ]

در فصل سوم به نقل اشعاری پرداخته‏‌ایم که نام سرایندگان آن‌ها مشخص نیست. این آثار منظوم عاشورایی را که بیشتر از مقتل‏‌های فارسی ‏نقل کرده‏‌ایم، به خاطر نامعلوم بودن سرایندگان‏شان نمی‏توان در مقطع زمانی ‏خاصی قرار داد ولی شیوه کلامی آن‌ها را می‌‏توان به تفاوت مورد با سبک بیانی ‏رایج در سده‌‏های پنجم تا دهم مقایسه کرد.[۱]

فصل چهارم[ویرایش | ویرایش مبدأ]

در فصل چهارم با عنوان: «چهره‌‏های آشنای شعر عاشورا» به معرفی ‏شاعرانی پرداخته‏‌ایم که از سده چهارم تا نیمه اول سده سیزدهم در جای جای ‏ایران و سایر کشورهای اسلامی می‏زیسته‏‌اند و دارای آثار منظوم عاشورایی ‏مستقلی می‏‌باشند. برای بررسی بیشتر در مورد این گروه از شاعران و آثار عاشورایی آنان، چهار محور موضوعی را برای هر یک از آنان در نظر گرفته‌‏ایم: 1) زندگینامه؛ 2) سبک شعر؛ 3) دامنه تأثیر آثار عاشورایی؛ 4) برگزیده‏ آثار عاشورایی. برخی از این شاعران دارای یک یا دو اثر منظوم عاشورایی‏‌اند که به ناگزیر به نقل آن‌ها پرداخته‏‌ایم ولی در مورد سایر شعرا برگزیده و منتخبی از آثارشان را ارایه کرده‌‏ایم و اگر دارای ترکیب‌بند عاشورایی بوده‌‏اند سعی کرده‏‌ایم در حد گنجایش مقال، تماماً و یا بندهایی از آن‌ها را برگزینیم. این بخش حاوی شرح ‏احوال و برگزیده آثار 27 تن از شاعران فارسی زبان است.[۱]

فصل پنجم[ویرایش | ویرایش مبدأ]

در فصل پنجم این تذکره، رویه‌‏ای که در بخش چهارم اعمال شده، ادامه پیدا کرده است و به شرح احوال و آثار عاشورایی 51 تن از شاعران ‏فارسی زبانی اختصاص یافته که در مقطع زمانی نیمه دوم سده 13 تا پایان سده‏ 14 زندگی می‌‏کرده‏‌اند. مطالب این بخش در جلد دوم اثر ارائه شده است.[۱]

فصل ششم[ویرایش | ویرایش مبدأ]

در فصل ششم به شرح احوال و نقل آثار عاشورایی شاعران معاصر خواهیم پرداخت. [۲] [۱]

منابع[ویرایش | ویرایش مبدأ]

پی‌نوشت[ویرایش | ویرایش مبدأ]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ ۱٫۷ پیشگفتار کتاب کاروان شعر عاشورا
  2. به دلیل بروز پاره‏‌ای مشکلات تنها به معرفی 103 تن از چهره‌‏های عاشورایی ‏سرای معاصر بسنده شده است.