شعر امام حسین «ع»: تفاوت میان نسخه‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۴ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
ائمه شیعه،گاهى به اقتضاى زمان و مکان و موقعیّت،شعر هم مى‌سرودند.گاهى هم به شعر شاعران پیشین،استناد و استشهاد مى‌کردند. از [[حسین بن على (ع)|حسین بن على(ع)]] نیز شعرهاى فراوانى نقل شده است،چه آنچه در حوادث [[کربلا]] بصورت موعظه،رجز و جز آن بیان کرده،و چه آنچه پیشتر به مناسبتهاى مختلف سروده است.کتابى هم به نام«دیوان الحسین بن على»که حاوى اشعار آن حضرت است،چاپ شده است <ref>گردآورنده:محمّد عبد الرحیم،ناشر:دار المختارات العربیّه،چاپ اوّل | ائمه شیعه،گاهى به اقتضاى زمان و مکان و موقعیّت،شعر هم مى‌سرودند.گاهى هم به شعر شاعران پیشین،استناد و استشهاد مى‌کردند. از [[حسین بن على (ع)|حسین بن على(ع)]] نیز شعرهاى فراوانى نقل شده است،چه آنچه در حوادث [[کربلا]] بصورت موعظه،رجز و جز آن بیان کرده،و چه آنچه پیشتر به مناسبتهاى مختلف سروده است.کتابى هم به نام«دیوان الحسین بن على»که حاوى اشعار آن حضرت است،چاپ شده است <ref>گردآورنده:محمّد عبد الرحیم،ناشر:دار المختارات العربیّه،چاپ اوّل 1412 ق،222 صفحه،در این کتاب،که فصولى در زندگى امام هم دارد،به شرح لغات اشعار هم پرداخته و ترتیب الفبایى قافیه رعایت شده است.</ref> و بیشتر اشعار آن، مواعظ و حکمت است. | ||
== اشعار == | ==اشعار== | ||
در نهضت عاشورا، [[حسین | در نهضت عاشورا، [[امام حسین علیه‌السلام|امام حسین(ع)]] هم شعرهایى از خود دارد، هم شعرهایى از شعراى عرب که به آنها تمثّل کرده است،مانند شعرى با این مطلع:«فان نهزم فهزّامون قدما...» یا شعر دیگرى با این آغاز: «مهلا بنى عمّنا ظلامتنا...» اما برخى از آنچه از شعرهاى خود آن حضرت است،چنین است:وقتى در منزلگاه صفاح با [[فرزدق]] برخورد کرد و اوضاع داخلى کوفه و سست رأیى بیعت کنندگان را شنید،چنین سرود: | ||
<br /> | <br /> | ||
{| | {| | ||
|لئن کانت الدنیا تعدّ نفیسة | |لئن کانت الدنیا تعدّ نفیسة | ||
| | | | ||
|فدار ثواب اللّه اعلى و انبل | |فدار ثواب اللّه اعلى و انبل | ||
|- | |- | ||
|و ان کانت الأبدان للموت انشأت | |و ان کانت الأبدان للموت انشأت | ||
| | | | ||
|فقتل امرئ بالسّیف فى اللّه افضل | |فقتل امرئ بالسّیف فى اللّه افضل | ||
|- | |- | ||
|و ان کانت الأرزاق شیئا مقدّرا | |و ان کانت الأرزاق شیئا مقدّرا | ||
| | | | ||
|فقلّة سعى المرء فى الرّزق اجمل | |فقلّة سعى المرء فى الرّزق اجمل | ||
|- | |- | ||
|و ان کانت الأموال للتّرک جمعها | |و ان کانت الأموال للتّرک جمعها | ||
| | | | ||
|فما بال متروک به المرء یبخل | |فما بال متروک به المرء یبخل | ||
|} | |} | ||
شب [[عاشورا]] پس از سخنرانى براى یاران و اعلام وفادارى از سوى آنان،به خیمۀ خود بازگشت و در حالى که به اصلاح و آماده‌سازى شمشیر خود مشغول بود،چنین مى‌سرود: | شب [[عاشورا]] پس از سخنرانى براى یاران و اعلام وفادارى از سوى آنان،به خیمۀ خود بازگشت و در حالى که به اصلاح و آماده‌سازى شمشیر خود مشغول بود،چنین مى‌سرود: | ||
| خط ۲۶: | خط ۲۶: | ||
<br /> | <br /> | ||
{| | {| | ||
|یا دهر افّ لک من خلیل | |یا دهر افّ لک من خلیل | ||
| | | | ||
|کم لک بالإشراق و الأصیل | |کم لک بالإشراق و الأصیل | ||
|- | |- | ||
|من صاحب و طالب قتیل | |من صاحب و طالب قتیل | ||
| | | | ||
|و الدّهر لا یقنع بالبدیل | |و الدّهر لا یقنع بالبدیل | ||
|- | |- | ||
|و انّما الأمر الى الجلیل | |و انّما الأمر الى الجلیل | ||
| | | | ||
|و کلّ حىّ سالک السبیل <ref>در بعضى نقلها«سالک سبیلى»است.</ref> | |و کلّ حىّ سالک السبیل <ref>در بعضى نقلها«سالک سبیلى»است.</ref> | ||
| خط ۴۴: | خط ۴۴: | ||
<br /> | <br /> | ||
{| | {| | ||
|الموت اولى من رکوب العار | |الموت اولى من رکوب العار | ||
| | | | ||
|و العار اولى من دخول النّار | |و العار اولى من دخول النّار | ||
|} | |} | ||
| خط ۵۴: | خط ۵۴: | ||
<br /> | <br /> | ||
{| | {| | ||
|انا الحسین بن علىّ | |انا الحسین بن علىّ | ||
| | | | ||
|آلیت ان لا انثنى | |آلیت ان لا انثنى | ||
|- | |- | ||
|احمى عیالات ابى | |احمى عیالات ابى | ||
| | | | ||
|امضى على دین النّبى | |امضى على دین النّبى | ||
|} | |} | ||
و نیز در طول رزم‌آورى‌ها و حماسه‌آفرینى‌هاى خود،چنین رجزى بر لب داشت: | و نیز در طول رزم‌آورى‌ها و حماسه‌آفرینى‌هاى خود،چنین رجزى بر لب داشت: | ||
| خط ۶۶: | خط ۶۶: | ||
<br /> | <br /> | ||
{| | {| | ||
|انا ابن علىّ الخیر،من آل هاشم | |انا ابن علىّ الخیر،من آل هاشم | ||
| | | | ||
|کفانى بهذا مفخرا حین افخر | |کفانى بهذا مفخرا حین افخر | ||
|- | |- | ||
|و جدّى رسول اللّه اکرم من مشى | |و جدّى رسول اللّه اکرم من مشى | ||
| | | | ||
|و نحن سراج اللّه فى الناس یزهر | |و نحن سراج اللّه فى الناس یزهر | ||
|- | |- | ||
|و فاطمة امّى سلالة احمد | |و فاطمة امّى سلالة احمد | ||
| | | | ||
|و عمّى یدعى ذو الجناحین جعفر | |و عمّى یدعى ذو الجناحین جعفر | ||
|- | |- | ||
|و فینا کتاب اللّه انزل صادقا | |و فینا کتاب اللّه انزل صادقا | ||
| | | | ||
|و فینا الهدى و الوحى و الخیر یذکر | |و فینا الهدى و الوحى و الخیر یذکر | ||
|} | |} | ||
و شعر بلند دیگرى دارد،با این مطلع: | و شعر بلند دیگرى دارد،با این مطلع: | ||
| خط ۸۶: | خط ۸۶: | ||
<br /> | <br /> | ||
{| | {| | ||
|غدر القوم و قدما رغبوا | |غدر القوم و قدما رغبوا | ||
| | | | ||
|عن ثواب اللّه ربّ الثّقلین | |عن ثواب اللّه ربّ الثّقلین | ||
|} | |} | ||
که هنگام حمله به دشمن سوار بر اسب،ابیات آن را مى‌خواند. <ref>بحار | که هنگام حمله به دشمن سوار بر اسب،ابیات آن را مى‌خواند. <ref>بحار الأنوار،ج45،ص 47.البته در متن اشعار،در منابع مختلف تفاوتهاى جزئى وجود دارد.</ref> | ||
برخى اشعار هم به امام حسین(ع)نسبت داده شده،در حالى که قرنها پس از آن حضرت،از زبان آن امام شهید سروده شده،و رواج یافته است،از قبیل: | برخى اشعار هم به امام حسین(ع)نسبت داده شده،در حالى که قرنها پس از آن حضرت،از زبان آن امام شهید سروده شده،و رواج یافته است،از قبیل: | ||
<br /> | <br /> | ||
{| | {| | ||
|ان کان دین محمّد لم یستقم | |ان کان دین محمّد لم یستقم | ||
| | | | ||
|الاّ بقتلى یا سیوف خذینى <ref>از شیخ محسن ابى الحب خثعمى( | |الاّ بقتلى یا سیوف خذینى <ref>از شیخ محسن ابى الحب خثعمى(1305-1235 ق)است از شاعران خاندان آل ابى الحبّ در کربلا که دیوان مخطوطى دارد به نام«الحائریات»و بیت بالا،در یکى از قصاید مشهور اوست(تراث کربلا،سلمان هادى طعمه،ص 156).</ref> | ||
|} | |} | ||
== منبع == | ==منبع== | ||
* جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، قم، معارف، | *[http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=654837&pageStatus=1&sortKeyValue1=sortkey_title&sortKeyValue2=sortkey_author جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، قم، معارف، ج1، ص 250-252.] | ||
== پی‌نوشت == | ==پی‌نوشت== | ||
<references /> | <references /> | ||
[[رده:اثر هنری]] | |||
[[رده:ادبیات]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۰ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۱۳
ائمه شیعه،گاهى به اقتضاى زمان و مکان و موقعیّت،شعر هم مى‌سرودند.گاهى هم به شعر شاعران پیشین،استناد و استشهاد مى‌کردند. از حسین بن على(ع) نیز شعرهاى فراوانى نقل شده است،چه آنچه در حوادث کربلا بصورت موعظه،رجز و جز آن بیان کرده،و چه آنچه پیشتر به مناسبتهاى مختلف سروده است.کتابى هم به نام«دیوان الحسین بن على»که حاوى اشعار آن حضرت است،چاپ شده است [۱] و بیشتر اشعار آن، مواعظ و حکمت است.
اشعارویرایش
در نهضت عاشورا، امام حسین(ع) هم شعرهایى از خود دارد، هم شعرهایى از شعراى عرب که به آنها تمثّل کرده است،مانند شعرى با این مطلع:«فان نهزم فهزّامون قدما...» یا شعر دیگرى با این آغاز: «مهلا بنى عمّنا ظلامتنا...» اما برخى از آنچه از شعرهاى خود آن حضرت است،چنین است:وقتى در منزلگاه صفاح با فرزدق برخورد کرد و اوضاع داخلى کوفه و سست رأیى بیعت کنندگان را شنید،چنین سرود:
| لئن کانت الدنیا تعدّ نفیسة | فدار ثواب اللّه اعلى و انبل | |
| و ان کانت الأبدان للموت انشأت | فقتل امرئ بالسّیف فى اللّه افضل | |
| و ان کانت الأرزاق شیئا مقدّرا | فقلّة سعى المرء فى الرّزق اجمل | |
| و ان کانت الأموال للتّرک جمعها | فما بال متروک به المرء یبخل |
شب عاشورا پس از سخنرانى براى یاران و اعلام وفادارى از سوى آنان،به خیمۀ خود بازگشت و در حالى که به اصلاح و آماده‌سازى شمشیر خود مشغول بود،چنین مى‌سرود:
| یا دهر افّ لک من خلیل | کم لک بالإشراق و الأصیل | |
| من صاحب و طالب قتیل | و الدّهر لا یقنع بالبدیل | |
| و انّما الأمر الى الجلیل | و کلّ حىّ سالک السبیل [۲] |
روز عاشورا،رجزى را که در یکى از حمله‌هایش مى‌خواند،این بود:
| الموت اولى من رکوب العار | و العار اولى من دخول النّار |
و در حمله به جناح چپ لشکر عمر سعد،چنین رجز مى‌خواند:
| انا الحسین بن علىّ | آلیت ان لا انثنى | |
| احمى عیالات ابى | امضى على دین النّبى |
و نیز در طول رزم‌آورى‌ها و حماسه‌آفرینى‌هاى خود،چنین رجزى بر لب داشت:
| انا ابن علىّ الخیر،من آل هاشم | کفانى بهذا مفخرا حین افخر | |
| و جدّى رسول اللّه اکرم من مشى | و نحن سراج اللّه فى الناس یزهر | |
| و فاطمة امّى سلالة احمد | و عمّى یدعى ذو الجناحین جعفر | |
| و فینا کتاب اللّه انزل صادقا | و فینا الهدى و الوحى و الخیر یذکر |
و شعر بلند دیگرى دارد،با این مطلع:
| غدر القوم و قدما رغبوا | عن ثواب اللّه ربّ الثّقلین |
که هنگام حمله به دشمن سوار بر اسب،ابیات آن را مى‌خواند. [۳]
برخى اشعار هم به امام حسین(ع)نسبت داده شده،در حالى که قرنها پس از آن حضرت،از زبان آن امام شهید سروده شده،و رواج یافته است،از قبیل:
| ان کان دین محمّد لم یستقم | الاّ بقتلى یا سیوف خذینى [۴] |
منبعویرایش
پی‌نوشتویرایش
- ↑ گردآورنده:محمّد عبد الرحیم،ناشر:دار المختارات العربیّه،چاپ اوّل 1412 ق،222 صفحه،در این کتاب،که فصولى در زندگى امام هم دارد،به شرح لغات اشعار هم پرداخته و ترتیب الفبایى قافیه رعایت شده است.
- ↑ در بعضى نقلها«سالک سبیلى»است.
- ↑ بحار الأنوار،ج45،ص 47.البته در متن اشعار،در منابع مختلف تفاوتهاى جزئى وجود دارد.
- ↑ از شیخ محسن ابى الحب خثعمى(1305-1235 ق)است از شاعران خاندان آل ابى الحبّ در کربلا که دیوان مخطوطى دارد به نام«الحائریات»و بیت بالا،در یکى از قصاید مشهور اوست(تراث کربلا،سلمان هادى طعمه،ص 156).