خلیل ذکاوت‌: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی حسین
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش
(شعر گلچرخ را اصلاح کردم)
 
(۱۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۱۰ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''خلیل ذکاوت''' شاعر معاصر ایرانی است. وی در قالب کلاسیک شعر می‌سراید و بیشتر غزلسرا است، اما در سرودن مثنوی و قصیده و دوبیتی و ترکیب بند نیز تواناست.
'''خلیل ذکاوت''' (١٣٥٠ ه. ش) شاعر معاصر ایرانی است.  
{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده
{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده
| نام                    = خلیل ذکاوت
| نام                    = خلیل ذکاوت
خط ۷: خط ۷:
| زمینه فعالیت          =
| زمینه فعالیت          =
| ملیت                  =
| ملیت                  =
| تاریخ تولد            =1350 ه.ش
| تاریخ تولد            =١٣٥٠ ه.ش
| محل تولد                =لامرد
| محل تولد                =لامرد
| والدین                =   
| والدین                =   
خط ۷۱: خط ۷۱:
|امضا                  =
|امضا                  =
}}
}}
==درباره‌ی شاعر==
خلیل ذکاوت فرزند محمد به سال ١٣٥٠ ه.ش در شهرستان «لامرد» دیده به جهان گشود. تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش و متوسطه را تا اخذ دیپلم در شیراز گذراند و چند سال بعد از  دانشگاه پیام نور لامرد، در رشته زبان و ادبیات فارسی فارغ التحصیل گردید. وی فعالیت‌های شعری خود را از دوره نوجوانی آغاز کرد و از همان زمان، سروده‌هایی از او در نشریات استانی و کشوری چاپ می‌شد. از ذکاوت تاکنون سه مجموعه شعر به چاپ رسیده است: «فصل شروع کبوتر»، «گزیده ادبیات معاصر شماره ٦٧» و «اما دلم نیامد»، که کتاب اخیر مجموعه غزل‌های وی با مقدمه ای از [[محمد علی بهمنی|محمدعلی بهمنی]] است. 
وی در قالب کلاسیک شعر می‌سراید و بیشتر غزلسرا است، اما در سرودن مثنوی و قصیده و دوبیتی و ترکیب بند نیز تواناست.
==اشعار==
'''             عطرِ عطش         '''
'''<br />
بر سرِ ِ نیزه بلند است ندای تو هنوز'''
گرم و گیراست دَم ِ نی به نوای تو هنوز
'''<br />
در هیاهوی زمان‌­ها چه صداها کز یاد'''
-همه رفتند و، فقط مانده صدای تو هنوز
'''<br />
از گلوی تو، نه خون، در فَوَران فریاد است'''
می­‌خورد ناوکِ بیداد به نای تو هنوز
'''<br />
می­‌زند نَقْبْ به عمقِ شبِ سنگین‌­خوابان'''
می‌­رسد تا به کجا بانگِ رسای تو هنوز
'''<br />
ما که دیوانه‌ی آن بند و کمندیم، از بس'''
-دلکش است از سر نی، زلفِ رهای تو هنوز
'''<br />
خرده گیرد به دل ما خِرَد و، حق دارد'''
به سرِ عقل نخورده است هوای تو هنوز!


'''<br />
دستِ او را تو گرفتیّ و بلندش کردی'''


بوسه باید بزند عشق به پای تو هنوز


'''<br />
خانه‌­ای ساخته‌­ای در دلِ جان‌­سوختگان­'''


ای‌بنازم! چه سرِ پاست بنای تو هنوز


'''<br />
پلک بی اشک روی هم نگذارم؛ همه‌شب'''


می­‌رسد روزی‌­ام از کرب‌­وبلای تو هنوز


'''<br />
نه فقط ما فقرا ریزه­‌خورِ خوانِ توییم'''


که سلاطین همه هستند گدای تو هنوز


'''<br />
به گِلِ عالم فانی دمد از خون تو گُل'''


رنگ و رو می‌دهدش آبِ بقای تو هنوز


'''<br />
سردی و گرمی دنیا نکند رخنه به دین'''


سرپناهی است بر این باغ عبای تو هنوز


==درباره‌ی شاعر==
'''<br />
خلیل ذکاوت فرزند محمد به سال 1350 ه. ش در شهرستان «لامرد» دیده به جهان گشود. تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش و متوسطه را تا اخذ دیپلم در شیراز طی نمود و هم اکنون دانشجوی رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور «لامرد» است.
بارک الله!؛ چه کردی؟، چه‌­قَدَر می‌­بالد'''
 
-به خود، از خَلقِ وجودِ تو، خدای تو هنوز
 
'''<br />
جوشِ بازارِ جنون است؛ زیان خواهد دید'''
 
آن گران­‌جان که نگشته است فدای تو هنوز
 
'''<br />
بارِ عام است ولای تو، بلی، باز، ولی'''
 
-‌خاص را باده دهد جامِ بلای تو هنوز
 
'''<br />
دل ما می‌­رود از هوش؛ می‌­آید به مشام'''
 
-بس که عطرِ عطش از صحن و سرای تو هنوز
 
'''<br />
اشک در ماتم ِ تو آبروی ماست، حسین!'''


فعالیت‌های شعری خود را از دوره نوجوانی آغاز نمود.
عزّت ماست، عزیزا، به عزای تو هنوز


از ذکاوت تاکنون سه مجموعه شعر به چاپ رسیده است: «فصل شروع کبوتر»، «گزیده ادبیات معاصر شماره 67» و «اما دلم نیامد»، که کتاب اخیر مجموعه غزل‌های ایشان می‌باشد.
'''<br />
آفتابی­‌تر از او کیست؟؛ تویی، پس خورشید'''


وی علاوه بر تحصیل به عنوان دفتر یار در یکی از دفاتر اسناد رسمی لامرد مشغول به کار است.
-می­‌دمد صبحدمان ازچه به جای تو هنوز؟!


==اشعار==
گلچرخ
===رسول زخم:===
{{شعر}}


ازچه ای دل تا ابد داغ است بازار [[حسین]]؟


{{ب| مدینه، کربلا را می‌شناسد|صدای آشنا را می‌شناسد  }}
چون خداوند از ازل خود شد خریدار حسین


{{ب| مدینه، مثل کوفه بی‌وفا نیست‌|مدینه مثل شام پر جفا نیست  }}
باد، از زلفِ رها بر نیزه‌­اش، در راهِ شام


{{ب| نی، از جانش «نوا» را دوست دارد|مدینه کربلا را دوست دارد  }}
تارِ مویی را گرفت و شد گرفتار حسین


{{ب| چو زهرا از علی آن شب جدا شد|مدینه، مادر کرب و بلا شد  }}
جلوه­‌ی جنّت به چشم انگار دودِ دوزخ است


{{ب| شبی که فاطمه در بستر افتاد|مدینه، کربلا را پرورش داد  }}
گر نباشد رخصت دیدار رخسار حسین


{{ب| کنشت و کعبه و دیر از حسین است‌|مگر که کربلا غیر از حسین است؟!  }}
هیچ می­‌دانی که اوّل از همه در آخرت


{{ب| مدینه راه در شمس آشنائی است‌|هوا و آب و خاکش کربلایی است  }}
-آرزوی هر بهشتی چیست؟؛ دیدار حسین


{{ب| مدینه منبع خون خدا بود|مدینه ابتدای کربلا بود  }}
می‌شود یک شعله‌ی آن، ای‌شگفتا، چلچراغ


{{ب| مدینه سینه‌ی راز حسین است‌|مدینه، خطّ آغاز حسین است  }}
باغِ آتش شد دل از ‌داغِ شرربار حسین


{{ب| بنا در کربلا خشت از مدینه‌|زمین از کربلا، کشت از مدینه  }}
[[علی اصغر (ع)|کودک شش­ ماهه]] را حتّی نثار دوست کرد


{{ب| در میخانه‌ی هستی مدینه است‌|محیط و مرکز مستی مدینه است   }}
دشمنش در حیرت است از حدّ ایثار حسین


{{ب| مدینه مبدأ تاریخ درد است‌|شروع قصه‌ی نامرد و مرد است  }}
آن‌چنان نشو و نما دشتِ شهادت، خود، نداشت


{{ب| مدینه، زادگاه زخم شیعه است‌|و او، اول گواه زخم شیعه است  }}
رنگ و رویی این‌چنینش داد گلزار حسین


{{ب| دمی که فاطمه افتاد و جان باخت‌|قیامت از مدینه، قد برافراخت  }}
غم، عمودِ خیمه­‌ی بغضِ ملائک را شکست


{{ب| از آن ساعت که زهرا غرق خون شد|مدینه مطلع الفجر جنون شد  }}
تا علم افتاد از دست [[عباس ابن علی(ع)|علمدار]] حسین


{{ب| مدینه کوثرت کو؟ کوثرت کو؟|مزار دختر پیغمبرت کو؟  }}
می‌­کند آشفته خوابِ بی‌­رگان را دم به دم


{{ب| مدینه راز دار رنج شیعه است‌|بقیعش در حقیقت گنج شیعه است  }}
غیرتی این گونه دارد خون بیدار حسین


{{ب| مدینه تو دیار درد و عشقی‌|تو کی مانند کوفه یا دمشقی!    }}
تا شود هفت‌آسمان از چارسو در ششدرش


{{ب| سلام ای شهر مهر و آشنایی‌|شکایت دارم از فصل جدایی  }}
زد به پهنای فلک، گلچرخ، پرگار حسین


{{ب| سلام ای شهر جد و مام و بابم‌|مدینه، کربلا کرده کبابم  }}
این دلیل دل‌­نشین روشن‌­تر است از آفتاب


{{ب| مدینه، خوب ما را می‌شناسی‌|تو خاک کربلا را می‌شناسی  }}
شب چه باشد تا که برخیزد به انکار حسین


{{ب| من آن تنها گل باغ حسینم‌|حسین فاطمه را نور عینم  }}
می‌­شود آیینه‌‌آیین از زلالِ زمزمش


{{ب| مگو این آشنای دور، این کیست؟|کسی جز شخص زین العابدین نیست  }}
شد اگر سنگِ سیاهی یاور و یار حسین


{{ب| «چه می‌خواهی از این حال خرابم ..|مدینه، کربلا کرده کبابم!  }}
کم بزن لاف و، بکش تیغ ِ عمل را از غلاف


{{ب| مدینه باز کن دروازه‌ات را|و بنگر میهمان تازه‌ات را  }}
حرف بس!؛ کاری بکن همرنگ کردار حسین


{{ب| نوایی که چنین ناله زنان است‌|صدای بغض زنگ کاروان است  }}
با چه رویی عیبِ این و آن کنم، وقتی که خود


{{ب| رسیده کاروانی غرق ماتم‌|محرّم در محرّم در محرّم  }}
در مثل یار حسینم، در عمل بار حسین!


{{ب| رسیده کاروانی خرد و خسته‌|پر از دل‌های زخمی و شکسته  }}
تا سبک­‌سنگین کنندش مردم صاحب‌عیار


{{ب| ره آوردش به غیر از اشک و غم نیست‌|حرم دارد ولی میر حرم نیست  }}
مرد را سنجند با میزان و معیار حسین


{{ب| صدایی که طنین شور و شین است‌|نوای کاروان بی‌حسین است  }}
بلبلِ باغِ شهیدانم که قول و فعلشان


{{ب| بیا بنگر مدینه کاروان را|ببین از کربلا برگشتگان را  }}
برگ و بویی دارد از گفتار و رفتار حسین


{{ب| سفر ما را ز همدیگر جدا کرد|نمی‌دانی سفر با ما چه‌ها کرد  }}
شیشه‌­ای عطر است -سوغاتِ سفر-؛ آن را ببوس


{{ب| نبودی تا ببینی ای مدینه‌|وداع زینب و اشک سکینه  }}
تاولی دیدی اگر بر پای زُوّار حسین


{{ب| نمی‌دانی چه‌ها با ما عطش کرد|سکینه از عطش صد بار غش کرد  }}
تا که بشناسیش بهتر، رو بزن ای دل به عشق


{{ب| پرستوهای عاشق دسته‌دسته‌|سفر کردند با بال شکسته  }}
عقلِ تنها در نمی‌­آرد سر از کار حسین


{{ب| ستم بر آل طاها شد مدینه‌|و دین پامال دنیا شد مدینه  }}


{{ب| نگین سبز خاتم را شکستند|حریم اسم اعظم را شکستند  }}
''' داغ'''


{{ب| مدینه آن سری که تاج دین بود|سزایش، آه، آیا این چنین بود؟  }}
فوّاره زد از حنجره­‌ات خون؛ همه فریاد


{{ب| به سینه نینوایی ناله دارم‌|غم هفتاد و دو آلاله دارم  }}
فریادِ مذاب از جگرِ کوه شد آزاد


{{ب| رسول زخم‌های کربلایم‌|یگانه وارث خون خدایم  }}


{{ب| مدینه، تازه این آغاز راه است‌|دمی، بی‌کربلا بودن گناه است  }}
فوّاره فرود آمد و یک‌­یک قطراتش


{{ب| مدینه، فصل سخت صبر تا کی؟|بماند ماه پشت ابر تا کی؟  }}
شد مشت که کوبیده شود بر سرِ بیداد


{{ب| مگو با من که دیگر وقت دیر است‌|که خطّ عشق پایان ناپذیر است  }}
<nowiki>***</nowiki>


{{ب| قسم بر زخم اگر چه غرق دردم‌|ولی یک گام ازین رَه برنگردم  }}
ای لاله‌­ی هم‌زادِ ازل!، بی تو نمی‌­رُست


{{ب| قسم بر خون و بین اللّه و بَینی‌|سری دارم پر از شور حسینی  }}
-بر خاکِ عدم، تا به ابد، عالَمِ ایجاد


{{ب| همان دم که پدر افتاد و جان داد|تمام کربلا بر دوشم افتاد  }}


{{ب| من آن دنباله‌ی خون حسینم‌|پسر نه، بلکه مفتون حسینم  }}
ای مرشد و ای میر!، که هم عشق، که هم عقل


{{ب| منم از عشق، خطّ یادگاری‌|منم حیدر تباری ذو الفقاری  }}
در مکتبِ تو هر دو شدند اسوه و استاد


{{ب| زبانم سرخ و اشکم تیغ الماس‌|منم، من امتداد دست عبّاس  }}


{{ب| مپرس از من چرا در پیچ و تابم‌|مدینه، کربلا کرده کبابم!  }}
دنیا همه گویند و گواهند که از دین


{{ب| نی، تا قیامت ناله دارد|مدینه، کربلا دنباله دارد <ref>حدیث باب عشق؛ ص 115- 119.</ref>  }}
-ویرانه به جا بود و به دست تو شد آباد
{{پایان شعر}}




===کوثری از روح:===
کَشتی چو تویی، خوف و خطر چیست؟؛ هرآن‌­قدر
{{شعر}}


-مخفی بخزد موج و مخالف بوزد باد


{{ب| ای خدا! در روز اوّل قالب غم ریختی‌|بعد از آن، در قالب غم، روح ماتم ریختی  }}


{{ب| ماتم و غم را درون هم عجین کردی، سپس‌|سوز و سازی از میان کم بود، آن هم ریختی  }}
تا برگ و برِ باغِ [[شهادت]] بشود نو


{{ب| آن طرف، پیمانه‌ای از عقل، کم‌کم ساختی‌|این طرف، میخانه‌ای از عشق، نم‌نم ریختی  }}
ای خونِ خدا، خون تواَش نشو و نما داد


{{ب| خاک را بر باد دادی، آب را آتش زدی‌|چار عنصر را یکی کردی و در هم ریختی  }}
<nowiki>***</nowiki>


{{ب| عقل و عشق و سوز و ساز و ماتم و غم جمع شد|تا که طرح و نقشه‌ی ماه محرّم ریختی  }}
برخاستی ای کوه! ولی با کمرِ خم


{{ب| ای محرّم، آتشی در سینه‌ی حوّا شدی‌|ای محرّم، شورشی در جان آدم ریختی  }}
وقتی علم از دست [[علمدار]] تو افتاد


{{ب| غصّه‌ی غربت شدی، در قلب هاجر سوختی‌|گریه‌ی عصمت شدی، از چشم مریم ریختی  }}


{{ب| سینه‌ای از راز تو در سینه‌ی سینا نشست‌|کوثری از روح را در جسم زمزم ریختی  }}
ای کُشته‌­ی لب‌­تشنه‌­ی افتاده به هامون!


{{ب| ای محرّم، ای شروع زخم و آغاز عطش‌|انقلابی در درون هر دو عالم ریختی  }}
قربانِ لبِ تشنه‌­ی تو گریه‌­­ی ما باد


{{ب| مرحبا ای دل، که امشب در عزای ایل عشق‌|شعله‌شعله سوختی، اشک دمادم ریختی  }}
{{پایان شعر}}


زد مُهر به جان و دلِ ما آتشِ مِهرت


===پرسش سرخ:===
بر باد رویم و نرود داغِ تو از یاد
{{شعر}}




{{ب| قدرت درک گل یاس ندارند این قوم‌|قدر یک سنگ هم احساس ندارند این قوم  }}
گودال، تنور، آن نوک نی، کاخ، خرابه


{{ب| غافلند از اثر عشق و عطش، حق دارند|حرمت عاطفه را پاس ندارند این قوم  }}
ای سر!، به کجاها که گذارِ تو نیافتاد!


{{ب| کربلا پاسخ یک پرسش سرخ است، دریغ‌|مثل حرّ جرأت وسواس ندارند این قوم  }}


{{ب| گرچه دلبسته‌ی شمشیر و سنان‌اند، ولی‌|ریشه در آهن و الماس ندارند این قوم  }}
قرآن به سرِ نیزه بخوان!، ای سرِ بی‌­تن!


{{ب| به خدایی که ندا داد که رب النّاس است‌|اعتقادی به رب و ناس ندارند این قوم  }}
شاید که همین نیزه شود منبرِ ارشاد


{{ب| آب بر ایل عطش یکسره بستند، مگر|خبر از غیرت عبّاس ندارند این قوم  }}


{{ب| فاطمه در رخ زینب متجلّی‌ست، ولی‌|قدرت درک گل یاس ندارند این قوم    }}
از پیش شود تشنه­‌تر آن تشنه، که آبی
{{پایان شعر}}


-نوشید و، سپس بر تو سلامی نفرستاد




با خَلقِ تو احسنت به خود گفت خداوند


خفتی چو به خون، گفت به تو دست‌­مریزاد
<br />
===رسول زخم===
{{شعر}}
{{ب| مدینه، [[کربلا]] را می‌شناسد|صدای آشنا را می‌شناسد}}
{{ب| مدینه، مثل [[کوفه]] بی‌وفا نیست‌|مدینه مثل [[شام]] پر جفا نیست}}
{{ب| نی، از جانش «نوا» را دوست دارد|مدینه کربلا را دوست دارد}}
{{ب| چو زهرا از علی آن شب جدا شد|مدینه، مادر کرب و بلا شد}}
{{ب| شبی که فاطمه در بستر افتاد|مدینه، کربلا را پرورش داد}}
{{ب| کنشت و کعبه و دیر از [[حسین]] است‌|مگر که کربلا غیر از حسین است؟!}}
{{ب| مدینه راه در شمس آشنائی است‌|هوا و آب و خاکش کربلایی است}}
{{ب| مدینه منبع خون خدا بود|مدینه ابتدای کربلا بود}}
{{ب| مدینه سینه‌ی راز حسین است‌|مدینه، خطّ آغاز حسین است}}
{{ب| بنا در کربلا خشت از مدینه‌|زمین از کربلا، کشت از مدینه}}
{{ب| در میخانه‌ی هستی مدینه است‌|محیط و مرکز مستی مدینه است}}
{{ب| مدینه مبدأ تاریخ درد است‌|شروع قصه‌ی نامرد و مرد است}}
{{ب| مدینه، زادگاه زخم شیعه است‌|و او، اول گواه زخم شیعه است}}
{{ب| دمی که فاطمه افتاد و جان باخت‌|قیامت از مدینه، قد برافراخت}}
{{ب| از آن ساعت که زهرا غرق خون شد|مدینه مطلع الفجر جنون شد}}
{{ب| مدینه کوثرت کو؟ کوثرت کو؟|مزار دختر پیغمبرت کو؟}}
{{ب| مدینه راز دار رنج شیعه است‌|بقیعش در حقیقت گنج شیعه است}}
{{ب| مدینه تو دیار درد و عشقی‌|تو کی مانند کوفه یا دمشقی!}}
{{ب| سلام ای شهر مهر و آشنایی‌|شکایت دارم از فصل جدایی}}
{{ب| سلام ای شهر جد و مام و بابم‌|مدینه، کربلا کرده کبابم}}
{{ب| مدینه، خوب ما را می‌شناسی‌|تو خاک کربلا را می‌شناسی}}
{{ب| من آن تنها گل باغ حسینم‌|حسین فاطمه را نور عینم}}
{{ب| مگو این آشنای دور، این کیست؟|کسی جز شخص زین العابدین نیست}}
{{ب| «چه می‌خواهی از این حال خرابم ..|مدینه، کربلا کرده کبابم!}}
{{ب| مدینه باز کن دروازه‌ات را|و بنگر میهمان تازه‌ات را}}
{{ب| نوایی که چنین ناله زنان است‌|صدای بغض زنگ کاروان است}}
{{ب| رسیده کاروانی غرق ماتم‌|محرّم در محرّم در محرّم}}
{{ب| رسیده کاروانی خرد و خسته‌|پر از دل‌های زخمی و شکسته}}
{{ب| ره آوردش به غیر از اشک و غم نیست‌|حرم دارد ولی میر حرم نیست}}
{{ب| صدایی که طنین شور و شین است‌|نوای کاروان بی‌حسین است}}
{{ب| بیا بنگر مدینه کاروان را|ببین از کربلا برگشتگان را}}
{{ب| سفر ما را ز همدیگر جدا کرد|نمی‌دانی سفر با ما چه‌ها کرد}}
{{ب| نبودی تا ببینی ای مدینه‌|وداع زینب و اشک سکینه}}
{{ب| نمی‌دانی چه‌ها با ما عطش کرد|سکینه از عطش صد بار غش کرد}}
{{ب| پرستوهای عاشق دسته‌دسته‌|سفر کردند با بال شکسته}}
{{ب| ستم بر آل طاها شد مدینه‌|و دین پامال دنیا شد مدینه}}
{{ب| نگین سبز خاتم را شکستند|حریم اسم اعظم را شکستند}}
{{ب| مدینه آن سری که تاج دین بود|سزایش، آه، آیا این چنین بود؟}}
{{ب| به سینه نینوایی ناله دارم‌|غم هفتاد و دو آلاله دارم}}
{{ب| رسول زخم‌های کربلایم‌|یگانه وارث خون خدایم}}
{{ب| مدینه، تازه این آغاز راه است‌|دمی، بی‌کربلا بودن گناه است}}
{{ب| مدینه، فصل سخت صبر تا کی؟|بماند ماه پشت ابر تا کی؟}}
{{ب| مگو با من که دیگر وقت دیر است‌|که خطّ عشق پایان ناپذیر است}}
{{ب| قسم بر زخم اگر چه غرق دردم‌|ولی یک گام ازین رَه برنگردم}}
{{ب| قسم بر خون و بین اللّه و بَینی‌|سری دارم پر از شور حسینی}}
{{ب| همان دم که پدر افتاد و جان داد|تمام کربلا بر دوشم افتاد}}
{{ب| من آن دنباله‌ی خون حسینم‌|پسر نه، بلکه مفتون حسینم}}
{{ب| منم از عشق، خطّ یادگاری‌|منم حیدر تباری ذو الفقاری}}
{{ب| زبانم سرخ و اشکم تیغ الماس‌|منم، من امتداد دست عبّاس}}
{{ب| مپرس از من چرا در پیچ و تابم‌|مدینه، کربلا کرده کبابم!}}
{{ب| نی، تا قیامت ناله دارد|مدینه، کربلا دنباله دارد <ref>حدیث باب عشق؛ ص 115- 119.</ref>}}
{{پایان شعر}}
===کوثری از روح===
{{شعر}}
{{ب| ای خدا! در روز اوّل قالب غم ریختی‌|بعد از آن، در قالب غم، روح ماتم ریختی}}
{{ب| ماتم و غم را درون هم عجین کردی، سپس‌|سوز و سازی از میان کم بود، آن هم ریختی}}
{{ب| آن طرف، پیمانه‌ای از عقل، کم‌کم ساختی‌|این طرف، میخانه‌ای از عشق، نم‌نم ریختی}}
{{ب| خاک را بر باد دادی، آب را آتش زدی‌|چار عنصر را یکی کردی و در هم ریختی}}
{{ب| عقل و عشق و سوز و ساز و ماتم و غم جمع شد|تا که طرح و نقشه‌ی ماه محرّم ریختی}}
{{ب| ای محرّم، آتشی در سینه‌ی حوّا شدی‌|ای محرّم، شورشی در جان آدم ریختی}}
{{ب| غصّه‌ی غربت شدی، در قلب هاجر سوختی‌|گریه‌ی عصمت شدی، از چشم مریم ریختی}}
{{ب| سینه‌ای از راز تو در سینه‌ی سینا نشست‌|کوثری از روح را در جسم زمزم ریختی}}
{{ب| ای محرّم، ای شروع زخم و آغاز عطش‌|انقلابی در درون هر دو عالم ریختی}}
{{ب| مرحبا ای دل، که امشب در عزای ایل عشق‌|شعله‌شعله سوختی، اشک دمادم ریختی}}
{{پایان شعر}}
===پرسش سرخ===
{{شعر}}
{{ب| قدرت درک گل یاس ندارند این قوم‌|قدر یک سنگ هم احساس ندارند این قوم}}
{{ب| غافلند از اثر عشق و عطش، حق دارند|حرمت عاطفه را پاس ندارند این قوم}}
{{ب| کربلا پاسخ یک پرسش سرخ است، دریغ‌|مثل حرّ جرأت وسواس ندارند این قوم}}
{{ب| گرچه دلبسته‌ی شمشیر و سنان‌اند، ولی‌|ریشه در آهن و الماس ندارند این قوم}}
{{ب| به خدایی که ندا داد که رب النّاس است‌|اعتقادی به رب و ناس ندارند این قوم}}
{{ب| آب بر ایل عطش یکسره بستند، مگر|خبر از غیرت عبّاس ندارند این قوم}}
{{ب| فاطمه در رخ زینب متجلّی‌ست، ولی‌|قدرت درک گل یاس ندارند این قوم}}
{{پایان شعر}}
==منابع==
==منابع==


*دانشنامه‌ی شعر عاشورایی، محمدزاده، ج‌ 2، ص: 1674-1676.
*[http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=700738&pageStatus=1&sortKeyValue1=sortkey_title&sortKeyValue2=sortkey_author دانشنامه‌ی شعر عاشورایی، محمدزاده، ج‌ 2، ص.]
 


==پیوست==
[[رده:ادبیات]]
[[رده:ادبیات]]
[[رده:شاعران]]
[[رده:شاعران]]
[[رده:شاعران فارسی زبان]]
[[رده:شاعران فارسی زبان]]
[[رده:شاعران معاصر]]
[[رده:شاعران معاصر]]
<references />{{شاعران}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۲ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۴۰

خلیل ذکاوت (١٣٥٠ ه. ش) شاعر معاصر ایرانی است.

خلیل ذکاوت
خلیل ذکاوت.jpg
زادروز ١٣٥٠ ه.ش
لامرد
کتاب‌ها «فصل شروع کبوتر»،«گزیده ادبیات معاصر شماره 67»،«اما دلم نیامد»

درباره‌ی شاعر[ویرایش | ویرایش مبدأ]

خلیل ذکاوت فرزند محمد به سال ١٣٥٠ ه.ش در شهرستان «لامرد» دیده به جهان گشود. تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش و متوسطه را تا اخذ دیپلم در شیراز گذراند و چند سال بعد از دانشگاه پیام نور لامرد، در رشته زبان و ادبیات فارسی فارغ التحصیل گردید. وی فعالیت‌های شعری خود را از دوره نوجوانی آغاز کرد و از همان زمان، سروده‌هایی از او در نشریات استانی و کشوری چاپ می‌شد. از ذکاوت تاکنون سه مجموعه شعر به چاپ رسیده است: «فصل شروع کبوتر»، «گزیده ادبیات معاصر شماره ٦٧» و «اما دلم نیامد»، که کتاب اخیر مجموعه غزل‌های وی با مقدمه ای از محمدعلی بهمنی است.

وی در قالب کلاسیک شعر می‌سراید و بیشتر غزلسرا است، اما در سرودن مثنوی و قصیده و دوبیتی و ترکیب بند نیز تواناست.

اشعار[ویرایش | ویرایش مبدأ]

             عطرِ عطش         


بر سرِ ِ نیزه بلند است ندای تو هنوز

گرم و گیراست دَم ِ نی به نوای تو هنوز


در هیاهوی زمان‌­ها چه صداها کز یاد

-همه رفتند و، فقط مانده صدای تو هنوز


از گلوی تو، نه خون، در فَوَران فریاد است

می­‌خورد ناوکِ بیداد به نای تو هنوز


می­‌زند نَقْبْ به عمقِ شبِ سنگین‌­خوابان

می‌­رسد تا به کجا بانگِ رسای تو هنوز


ما که دیوانه‌ی آن بند و کمندیم، از بس

-دلکش است از سر نی، زلفِ رهای تو هنوز


خرده گیرد به دل ما خِرَد و، حق دارد

به سرِ عقل نخورده است هوای تو هنوز!


دستِ او را تو گرفتیّ و بلندش کردی

بوسه باید بزند عشق به پای تو هنوز


خانه‌­ای ساخته‌­ای در دلِ جان‌­سوختگان­

ای‌بنازم! چه سرِ پاست بنای تو هنوز


پلک بی اشک روی هم نگذارم؛ همه‌شب

می­‌رسد روزی‌­ام از کرب‌­وبلای تو هنوز


نه فقط ما فقرا ریزه­‌خورِ خوانِ توییم

که سلاطین همه هستند گدای تو هنوز


به گِلِ عالم فانی دمد از خون تو گُل

رنگ و رو می‌دهدش آبِ بقای تو هنوز


سردی و گرمی دنیا نکند رخنه به دین

سرپناهی است بر این باغ عبای تو هنوز


بارک الله!؛ چه کردی؟، چه‌­قَدَر می‌­بالد

-به خود، از خَلقِ وجودِ تو، خدای تو هنوز


جوشِ بازارِ جنون است؛ زیان خواهد دید

آن گران­‌جان که نگشته است فدای تو هنوز


بارِ عام است ولای تو، بلی، باز، ولی

-‌خاص را باده دهد جامِ بلای تو هنوز


دل ما می‌­رود از هوش؛ می‌­آید به مشام

-بس که عطرِ عطش از صحن و سرای تو هنوز


اشک در ماتم ِ تو آبروی ماست، حسین!

عزّت ماست، عزیزا، به عزای تو هنوز


آفتابی­‌تر از او کیست؟؛ تویی، پس خورشید

-می­‌دمد صبحدمان ازچه به جای تو هنوز؟!

گلچرخ

ازچه ای دل تا ابد داغ است بازار حسین؟

چون خداوند از ازل خود شد خریدار حسین

باد، از زلفِ رها بر نیزه‌­اش، در راهِ شام

تارِ مویی را گرفت و شد گرفتار حسین

جلوه­‌ی جنّت به چشم انگار دودِ دوزخ است

گر نباشد رخصت دیدار رخسار حسین

هیچ می­‌دانی که اوّل از همه در آخرت

-آرزوی هر بهشتی چیست؟؛ دیدار حسین

می‌شود یک شعله‌ی آن، ای‌شگفتا، چلچراغ

باغِ آتش شد دل از ‌داغِ شرربار حسین

کودک شش­ ماهه را حتّی نثار دوست کرد

دشمنش در حیرت است از حدّ ایثار حسین

آن‌چنان نشو و نما دشتِ شهادت، خود، نداشت

رنگ و رویی این‌چنینش داد گلزار حسین

غم، عمودِ خیمه­‌ی بغضِ ملائک را شکست

تا علم افتاد از دست علمدار حسین

می‌­کند آشفته خوابِ بی‌­رگان را دم به دم

غیرتی این گونه دارد خون بیدار حسین

تا شود هفت‌آسمان از چارسو در ششدرش

زد به پهنای فلک، گلچرخ، پرگار حسین

این دلیل دل‌­نشین روشن‌­تر است از آفتاب

شب چه باشد تا که برخیزد به انکار حسین

می‌­شود آیینه‌‌آیین از زلالِ زمزمش

شد اگر سنگِ سیاهی یاور و یار حسین

کم بزن لاف و، بکش تیغ ِ عمل را از غلاف

حرف بس!؛ کاری بکن همرنگ کردار حسین

با چه رویی عیبِ این و آن کنم، وقتی که خود

در مثل یار حسینم، در عمل بار حسین!

تا سبک­‌سنگین کنندش مردم صاحب‌عیار

مرد را سنجند با میزان و معیار حسین

بلبلِ باغِ شهیدانم که قول و فعلشان

برگ و بویی دارد از گفتار و رفتار حسین

شیشه‌­ای عطر است -سوغاتِ سفر-؛ آن را ببوس

تاولی دیدی اگر بر پای زُوّار حسین

تا که بشناسیش بهتر، رو بزن ای دل به عشق

عقلِ تنها در نمی‌­آرد سر از کار حسین


 داغ

فوّاره زد از حنجره­‌ات خون؛ همه فریاد

فریادِ مذاب از جگرِ کوه شد آزاد


فوّاره فرود آمد و یک‌­یک قطراتش

شد مشت که کوبیده شود بر سرِ بیداد

***

ای لاله‌­ی هم‌زادِ ازل!، بی تو نمی‌­رُست

-بر خاکِ عدم، تا به ابد، عالَمِ ایجاد


ای مرشد و ای میر!، که هم عشق، که هم عقل

در مکتبِ تو هر دو شدند اسوه و استاد


دنیا همه گویند و گواهند که از دین

-ویرانه به جا بود و به دست تو شد آباد


کَشتی چو تویی، خوف و خطر چیست؟؛ هرآن‌­قدر

-مخفی بخزد موج و مخالف بوزد باد


تا برگ و برِ باغِ شهادت بشود نو

ای خونِ خدا، خون تواَش نشو و نما داد

***

برخاستی ای کوه! ولی با کمرِ خم

وقتی علم از دست علمدار تو افتاد


ای کُشته‌­ی لب‌­تشنه‌­ی افتاده به هامون!

قربانِ لبِ تشنه‌­ی تو گریه‌­­ی ما باد


زد مُهر به جان و دلِ ما آتشِ مِهرت

بر باد رویم و نرود داغِ تو از یاد


گودال، تنور، آن نوک نی، کاخ، خرابه

ای سر!، به کجاها که گذارِ تو نیافتاد!


قرآن به سرِ نیزه بخوان!، ای سرِ بی‌­تن!

شاید که همین نیزه شود منبرِ ارشاد


از پیش شود تشنه­‌تر آن تشنه، که آبی

-نوشید و، سپس بر تو سلامی نفرستاد


با خَلقِ تو احسنت به خود گفت خداوند

خفتی چو به خون، گفت به تو دست‌­مریزاد

رسول زخم[ویرایش | ویرایش مبدأ]

مدینه، کربلا را می‌شناسد صدای آشنا را می‌شناسد
مدینه، مثل کوفه بی‌وفا نیست‌ مدینه مثل شام پر جفا نیست
نی، از جانش «نوا» را دوست دارد مدینه کربلا را دوست دارد
چو زهرا از علی آن شب جدا شد مدینه، مادر کرب و بلا شد
شبی که فاطمه در بستر افتاد مدینه، کربلا را پرورش داد
کنشت و کعبه و دیر از حسین است‌ مگر که کربلا غیر از حسین است؟!
مدینه راه در شمس آشنائی است‌ هوا و آب و خاکش کربلایی است
مدینه منبع خون خدا بود مدینه ابتدای کربلا بود
مدینه سینه‌ی راز حسین است‌ مدینه، خطّ آغاز حسین است
بنا در کربلا خشت از مدینه‌ زمین از کربلا، کشت از مدینه
در میخانه‌ی هستی مدینه است‌ محیط و مرکز مستی مدینه است
مدینه مبدأ تاریخ درد است‌ شروع قصه‌ی نامرد و مرد است
مدینه، زادگاه زخم شیعه است‌ و او، اول گواه زخم شیعه است
دمی که فاطمه افتاد و جان باخت‌ قیامت از مدینه، قد برافراخت
از آن ساعت که زهرا غرق خون شد مدینه مطلع الفجر جنون شد
مدینه کوثرت کو؟ کوثرت کو؟ مزار دختر پیغمبرت کو؟
مدینه راز دار رنج شیعه است‌ بقیعش در حقیقت گنج شیعه است
مدینه تو دیار درد و عشقی‌ تو کی مانند کوفه یا دمشقی!
سلام ای شهر مهر و آشنایی‌ شکایت دارم از فصل جدایی
سلام ای شهر جد و مام و بابم‌ مدینه، کربلا کرده کبابم
مدینه، خوب ما را می‌شناسی‌ تو خاک کربلا را می‌شناسی
من آن تنها گل باغ حسینم‌ حسین فاطمه را نور عینم
مگو این آشنای دور، این کیست؟ کسی جز شخص زین العابدین نیست
«چه می‌خواهی از این حال خرابم .. مدینه، کربلا کرده کبابم!
مدینه باز کن دروازه‌ات را و بنگر میهمان تازه‌ات را
نوایی که چنین ناله زنان است‌ صدای بغض زنگ کاروان است
رسیده کاروانی غرق ماتم‌ محرّم در محرّم در محرّم
رسیده کاروانی خرد و خسته‌ پر از دل‌های زخمی و شکسته
ره آوردش به غیر از اشک و غم نیست‌ حرم دارد ولی میر حرم نیست
صدایی که طنین شور و شین است‌ نوای کاروان بی‌حسین است
بیا بنگر مدینه کاروان را ببین از کربلا برگشتگان را
سفر ما را ز همدیگر جدا کرد نمی‌دانی سفر با ما چه‌ها کرد
نبودی تا ببینی ای مدینه‌ وداع زینب و اشک سکینه
نمی‌دانی چه‌ها با ما عطش کرد سکینه از عطش صد بار غش کرد
پرستوهای عاشق دسته‌دسته‌ سفر کردند با بال شکسته
ستم بر آل طاها شد مدینه‌ و دین پامال دنیا شد مدینه
نگین سبز خاتم را شکستند حریم اسم اعظم را شکستند
مدینه آن سری که تاج دین بود سزایش، آه، آیا این چنین بود؟
به سینه نینوایی ناله دارم‌ غم هفتاد و دو آلاله دارم
رسول زخم‌های کربلایم‌ یگانه وارث خون خدایم
مدینه، تازه این آغاز راه است‌ دمی، بی‌کربلا بودن گناه است
مدینه، فصل سخت صبر تا کی؟ بماند ماه پشت ابر تا کی؟
مگو با من که دیگر وقت دیر است‌ که خطّ عشق پایان ناپذیر است
قسم بر زخم اگر چه غرق دردم‌ ولی یک گام ازین رَه برنگردم
قسم بر خون و بین اللّه و بَینی‌ سری دارم پر از شور حسینی
همان دم که پدر افتاد و جان داد تمام کربلا بر دوشم افتاد
من آن دنباله‌ی خون حسینم‌ پسر نه، بلکه مفتون حسینم
منم از عشق، خطّ یادگاری‌ منم حیدر تباری ذو الفقاری
زبانم سرخ و اشکم تیغ الماس‌ منم، من امتداد دست عبّاس
مپرس از من چرا در پیچ و تابم‌ مدینه، کربلا کرده کبابم!
نی، تا قیامت ناله دارد مدینه، کربلا دنباله دارد [۱]

کوثری از روح[ویرایش | ویرایش مبدأ]

ای خدا! در روز اوّل قالب غم ریختی‌ بعد از آن، در قالب غم، روح ماتم ریختی
ماتم و غم را درون هم عجین کردی، سپس‌ سوز و سازی از میان کم بود، آن هم ریختی
آن طرف، پیمانه‌ای از عقل، کم‌کم ساختی‌ این طرف، میخانه‌ای از عشق، نم‌نم ریختی
خاک را بر باد دادی، آب را آتش زدی‌ چار عنصر را یکی کردی و در هم ریختی
عقل و عشق و سوز و ساز و ماتم و غم جمع شد تا که طرح و نقشه‌ی ماه محرّم ریختی
ای محرّم، آتشی در سینه‌ی حوّا شدی‌ ای محرّم، شورشی در جان آدم ریختی
غصّه‌ی غربت شدی، در قلب هاجر سوختی‌ گریه‌ی عصمت شدی، از چشم مریم ریختی
سینه‌ای از راز تو در سینه‌ی سینا نشست‌ کوثری از روح را در جسم زمزم ریختی
ای محرّم، ای شروع زخم و آغاز عطش‌ انقلابی در درون هر دو عالم ریختی
مرحبا ای دل، که امشب در عزای ایل عشق‌ شعله‌شعله سوختی، اشک دمادم ریختی

پرسش سرخ[ویرایش | ویرایش مبدأ]

قدرت درک گل یاس ندارند این قوم‌ قدر یک سنگ هم احساس ندارند این قوم
غافلند از اثر عشق و عطش، حق دارند حرمت عاطفه را پاس ندارند این قوم
کربلا پاسخ یک پرسش سرخ است، دریغ‌ مثل حرّ جرأت وسواس ندارند این قوم
گرچه دلبسته‌ی شمشیر و سنان‌اند، ولی‌ ریشه در آهن و الماس ندارند این قوم
به خدایی که ندا داد که رب النّاس است‌ اعتقادی به رب و ناس ندارند این قوم
آب بر ایل عطش یکسره بستند، مگر خبر از غیرت عبّاس ندارند این قوم
فاطمه در رخ زینب متجلّی‌ست، ولی‌ قدرت درک گل یاس ندارند این قوم

منابع[ویرایش | ویرایش مبدأ]

پیوست[ویرایش | ویرایش مبدأ]

  1. حدیث باب عشق؛ ص 115- 119.