بدر شاکر السیاب‌: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی حسین
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(صفحه‌ای تازه حاوی «بدر شاکر السیّاب از پیشتازان نهضت ادبی جدید است که به سال 1344 ه. ق. برابر با 1926...» ایجاد کرد)
 
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
بدر شاکر السیّاب از پیشتازان نهضت ادبی جدید است که به سال 1344 ه. ق. برابر با 1926 میلادی در قریه «جیکور» در حوالی «بصره» به دنیا آمد، پس از دوره دبیرستان وارد تربیت معلم شد و با پیوستن به جماعة اخوان «عبقر» و ترجمه در نشریه «الجبهة الشعبة» کار ادبی خویش را آغاز نمود. در سال 1961 به عنوان عضو هیئت تحریریه مجله «موانی» برگزیده شد. سیّاب به عنوان یکی از سردمداران تجدید در شعر عراق شناخته می‌شود. و از رهبران به کارگیری رمز و اسطوره در ادب عربی می‌باشد. او در شعر خود، از شاعران انگلیسی «الیوث» و «ایدث سیتویل» متأثر بوده است. سیاب در سال 1383 هجری برابر با 1964 م در 39 سالگی وفات یافت. از آثار او می‌توان «ازهار ذابلة»، «أساطیر»، «انشودة المطر»، «حفار القبور»، «المومس العمیا» و منزل الاقنان را نام برد. <ref> ادب الطف؛ ج 10، ص 174.</ref>
{{جعبه زندگینامه
| اندازه جعبه      =
| عنوان            =
| نام              = بدر شاکر السیاب
| تصویر            = Sayab0.jpg
| اندازه تصویر      =
| عنوان تصویر      =
| زادروز            = 24 دسامبر 1926
| زادگاه            = روستای جیکور در جنوب شرقی [[بصره]]
| مکان ناپدیدشدن    =
| تاریخ            =
| وضعیت            =
| تاریخ مرگ        = 1964 (میلادی) (38 سال)
| مکان مرگ          = [[کویت]]
| علت مرگ          =
| پیداشدن جسد      =
| آرامگاه          =
| بناهای یادبود    =
| محل زندگی        =
| ملیت              = [[عراق|عراقی]]
| نام‌های دیگر      =
| نژاد              =
| تابعیت            =
| تحصیلات            =
| دانشگاه          =
| پیشه              = شاعر
| سال‌های فعالیت    =
| کارفرما          =
| نهاد              =
| نماینده          =
| شناخته‌شده برای    =
| نقش‌های برجسته    =
| سبک              =
| تأثیرگذاران      =
| تأثیرپذیرفتگان    =
| شهر خانگی        =
| لقب              =
| دوره              =
| جنبش              =
| دین              =
| مذهب              =
| منصب              =
| مکتب              =
| آثار             =
| همسر              =
| شریک زندگی        =
| فرزندان          =
| والدین            =
| خویشاوندان سرشناس =
| گفتاورد          =
| جوایز            =
| امضا              =
| اندازه امضا      =
| signature_alt    =
| وبگاه            =
| پانویس            =
}}


بدر شاکر از رمز و اسطوره در اشعار خویش بسیار بهره جسته و رمزگرایی او در سه جنبه‌ی اساسی تجلّی یافته است:
'''بدر شاکر السیاب''' از شاعران عرب زبان و از پیشتازان نهضت ادبی جدید است.


== زندگینامه ==
بدر شاکر السیاب به سال 1344 ه. ق. برابر با 1926 میلادی در قریه «جیکور» در حوالی «بصره» به دنیا آمد، پس از دوره دبیرستان وارد تربیت معلم شد و با پیوستن به جماعة اخوان «عبقر» و ترجمه در نشریه «الجبهة الشعبة» کار ادبی خویش را آغاز نمود. در سال 1961 به عنوان عضو هیئت تحریریه مجله «موانی» برگزیده شد. سیّاب به عنوان یکی از سردمداران تجدید در شعر عراق شناخته می‌شود. و از رهبران به کارگیری رمز و اسطوره در ادب عربی می‌باشد. او در شعر خود، از شاعران انگلیسی «الیوث» و «ایدث سیتویل» متأثر بوده است. سیاب در سال 1383 هجری برابر با 1964 م در 39 سالگی وفات یافت.
بدر شاکر از رمز و اسطوره در اشعار خویش بسیار بهره جسته و رمزگرایی او در سه جنبه‌ی اساسی تجلّی یافته است.


1- رموز جهانی که مشترک میان همه‌ی ملتهاست مانند سندباد و هولاکو.
1- رموز جهانی که مشترک میان همه‌ی ملتهاست مانند سندباد و هولاکو.
خط ۱۰: خط ۷۰:
3- رموز قرآنی و اسلامی مانند: حوا، هابیل و قابیل. <ref> مجله شیراز؛ ص 140.</ref>
3- رموز قرآنی و اسلامی مانند: حوا، هابیل و قابیل. <ref> مجله شیراز؛ ص 140.</ref>


== آثار ==
از آثار السیاب می‌توان «ازهار ذابلة»، «أساطیر»، «انشودة المطر»، «حفار القبور»، «المومس العمیا» و منزل الاقنان را نام برد. <ref> ادب الطف؛ ج 10، ص 174.</ref>


شاکر السیّاب با حماسه‌ی کربلا به عنوان رمزی جاوید در حافظه‌ی تاریخ روبرو می‌شود و هم‌چنان که به رموز دلاوری و ایمان می‌پردازد، از نمادهای پستی و شر سخن می‌گوید. او در قصیده‌ی معروفش به نام «مرثیه‌ی جیکور» از یزید و شمر، به عنوان ارباب و نوکری که در مسیر ذلّت و زشتی، امر کرده و فرمان می‌برند، یاد می‌کند. <ref> الاعمال الکامله؛ ج 12، ص 408.</ref>
شاکر السیّاب با حماسه‌ [[کربلا]] به عنوان رمزی جاوید در حافظه‌ی تاریخ روبرو می‌شود و هم‌چنان که به رموز دلاوری و ایمان می‌پردازد، از نمادهای پستی و شر سخن می‌گوید. او در قصیده‌ی معروفش به نام «مرثیه‌ی جیکور» از [[یزید]] و [[شمر]]، به عنوان ارباب و نوکری که در مسیر ذلّت و زشتی، امر کرده و فرمان می‌برند، یاد می‌کند. <ref> الاعمال الکامله؛ ج 12، ص 408.</ref>


در قصیده‌ی مشهور «الدمعة الخرساء» <ref>الدمعة الخرساء: گریه‌ی بی‌صدا.</ref> نیز از رمز بزرگ پلیدی یاد می‌کند و او را زیر رگبار دشنام خویش می‌گیرد. در این قصیده، جنبه‌ی هجو و نکوهش غالب است، شاید گرایش‌های سوسیالیستی «سیّاب» در رنگ‌آمیزی ستیزگونه‌ی اشعار او بی‌تأثیر نبوده است.
در قصیده‌ی مشهور «الدمعة الخرساء» <ref>الدمعة الخرساء: گریه‌ی بی‌صدا.</ref> نیز از رمز بزرگ پلیدی یاد می‌کند و او را زیر رگبار دشنام خویش می‌گیرد. در این قصیده، جنبه‌ی هجو و نکوهش غالب است، شاید گرایش‌های سوسیالیستی «سیّاب» در رنگ‌آمیزی ستیزگونه‌ی اشعار او بی‌تأثیر نبوده است. شعر سیّاب در هجو یزیدیان قدیم و جدید سروده شده و با استفاده از صنایع لفظی و معنوی بسیار به شعر خویش قوّت و قدرت تأثیرگذاری بخشیده است.
شعر سیّاب در هجو یزیدیان قدیم و جدید سروده شده و با استفاده از صنایع لفظی و معنوی بسیار به شعر خویش قوّت و قدرت تأثیرگذاری بخشیده است.
 
== نمونه اشعار ==




خط ۳۳: خط ۹۶:
4- رأس تکلّل بالخنا، و اعتاض عن‌ذاک النّضار بحیّة رقطاء
4- رأس تکلّل بالخنا، و اعتاض عن‌ذاک النّضار بحیّة رقطاء


5- ویدان موثقتان بالسّوط الّذی‌قد کان یعبث أمس بالأحیاء <ref>همان؛ ص 50.</ref>
5- ویدان موثقتان بالسّوط الّذی‌قد کان یعبث أمس بالأحیاء <ref name=":0">أجراس کربلا؛  ص 50.</ref>




خط ۶۱: خط ۱۲۴:
7- آلی یموت و لا یوالی مارقاریّ الغلیل بخطّة تکراء
7- آلی یموت و لا یوالی مارقاریّ الغلیل بخطّة تکراء


8- فلیصرعوه کما أرادوا، انّماما ذنب اطفال و ذنب نساء؟! <ref>همانجا.</ref>
8- فلیصرعوه کما أرادوا، انّماما ذنب اطفال و ذنب نساء؟! <ref name=":0" />




1- صحرای کربلا سوزان است و افق آن سیاه گردیده است.
1- صحرای [[کربلا]] سوزان است و افق آن سیاه گردیده است.


2- صحرای کربلا پر است از کودکان بی‌گناه و تشنه‌لبی که در انتظار و بی‌قرار آب هستند.
2- صحرای کربلا پر است از کودکان بی‌گناه و تشنه‌لبی که در انتظار و بی‌قرار آب هستند.
خط ۷۴: خط ۱۳۷:
5- دستهایی که رو به آسمان بلند شده و چشم‌هایی که غریبانه به آب می‌نگرند.
5- دستهایی که رو به آسمان بلند شده و چشم‌هایی که غریبانه به آب می‌نگرند.


6- از حسین که بر دین خویش سازش نمی‌کند و باوجود این همه مصیبت دست از هدف والای خویش نمی‌شوید.
6- از [[حسین بن على (ع)|حسین]] که بر دین خویش سازش نمی‌کند و باوجود این همه مصیبت دست از هدف والای خویش نمی‌شوید.


7- و به خاطر سیراب کردن زنان و اطفال از مواضع خویش عقب‌نشینی نمی‌کند.
7- و به خاطر سیراب کردن زنان و اطفال از مواضع خویش عقب‌نشینی نمی‌کند.
خط ۸۱: خط ۱۴۴:




عاجت بی الذکری علیها ساعةمرّ الزّمان بها علی استحیاء <ref>همان؛ ص 51.</ref>
عاجت بی الذکری علیها ساعةمرّ الزّمان بها علی استحیاء <ref name=":1">أجراس کربلا؛  ص 51.</ref>


این افکار ساعتی مرا به خویش مشغول کرده، ساعتی که زمان با خجالت و شرمساری از کنار این خاطره‌ها عبور می‌کند.
این افکار ساعتی مرا به خویش مشغول کرده، ساعتی که زمان با خجالت و شرمساری از کنار این خاطره‌ها عبور می‌کند.
خط ۹۶: خط ۱۵۹:
5- رجّی الرّواء فکان سهما حزّ فی‌نحر الرّضیع، و ضحکة استهزاء
5- رجّی الرّواء فکان سهما حزّ فی‌نحر الرّضیع، و ضحکة استهزاء


6- فاهتزّ و اختلج اختلاجة طائرظمآن رفّ و مات قرب الماء <ref> همانجا.</ref>
6- فاهتزّ و اختلج اختلاجة طائرظمآن رفّ و مات قرب الماء <ref name=":1" />




1 و 2- طفل لاغراندام معصوم، طفل شیرخوار لب‌تشنه (علی اصغر (ع)) در دستهای پدر همچون مرغکی است که در میان بادهای بی‌رحم حوادث به هر سو می‌دود.
1 و 2- طفل لاغراندام معصوم، طفل شیرخوار لب‌تشنه ([[علی اصغر (ع)]]) در دستهای پدر همچون مرغکی است که در میان بادهای بی‌رحم حوادث به هر سو می‌دود.


3- از دور فرات را می‌بیند و بی‌اختیار دستان کوچک خویش را به سوی آبی آب آن می‌گشاید.
3- از دور [[فرات]] را می‌بیند و بی‌اختیار دستان کوچک خویش را به سوی آبی آب آن می‌گشاید.


4- و پدر را که شفاعت او با «ید بیضایی» خویش سعی در هدایت فرعونیان دارد.
4- و پدر را که شفاعت او با «ید بیضایی» خویش سعی در هدایت فرعونیان دارد.
خط ۱۰۸: خط ۱۷۱:


6- ولی پاسخ تیری است که بی‌رحمانه بر گلوی کودک می‌نشیند و به دنبال آن قهقهه‌ی مستانه‌ی دشمن فضا را پر می‌سازد. و به دنبال آن پرپرزدن پرنده‌ی کوچک پس از اصابت تیر و لحظه‌ی جان دادن او در کنار آب است.
6- ولی پاسخ تیری است که بی‌رحمانه بر گلوی کودک می‌نشیند و به دنبال آن قهقهه‌ی مستانه‌ی دشمن فضا را پر می‌سازد. و به دنبال آن پرپرزدن پرنده‌ی کوچک پس از اصابت تیر و لحظه‌ی جان دادن او در کنار آب است.
==منابع==
==منابع==


دانشنامه‌ی شعر عاشورایی، محمدزاده، ج‌1، ص: 578-580.
* [http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=700738&pageStatus=1&sortKeyValue1=sortkey_title&sortKeyValue2=sortkey_author دانشنامه‌ی شعر عاشورایی، محمدزاده، ج‌1، ص: 578-580.]


==پی نوشت==
==پی نوشت==
خط ۱۲۶: خط ۱۸۰:
[[رده:شاعران]]
[[رده:شاعران]]
[[رده:شاعران عرب]]
[[رده:شاعران عرب]]
<references />{{شاعران}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۳۷

بدر شاکر السیاب
زادروز 24 دسامبر 1926
روستای جیکور در جنوب شرقی بصره
درگذشت 1964 (میلادی) (38 سال)
کویت
ملیت عراقی
پیشه شاعر


بدر شاکر السیاب از شاعران عرب زبان و از پیشتازان نهضت ادبی جدید است.

زندگینامه[ویرایش | ویرایش مبدأ]

بدر شاکر السیاب به سال 1344 ه. ق. برابر با 1926 میلادی در قریه «جیکور» در حوالی «بصره» به دنیا آمد، پس از دوره دبیرستان وارد تربیت معلم شد و با پیوستن به جماعة اخوان «عبقر» و ترجمه در نشریه «الجبهة الشعبة» کار ادبی خویش را آغاز نمود. در سال 1961 به عنوان عضو هیئت تحریریه مجله «موانی» برگزیده شد. سیّاب به عنوان یکی از سردمداران تجدید در شعر عراق شناخته می‌شود. و از رهبران به کارگیری رمز و اسطوره در ادب عربی می‌باشد. او در شعر خود، از شاعران انگلیسی «الیوث» و «ایدث سیتویل» متأثر بوده است. سیاب در سال 1383 هجری برابر با 1964 م در 39 سالگی وفات یافت.

بدر شاکر از رمز و اسطوره در اشعار خویش بسیار بهره جسته و رمزگرایی او در سه جنبه‌ی اساسی تجلّی یافته است.

1- رموز جهانی که مشترک میان همه‌ی ملتهاست مانند سندباد و هولاکو.

2- رموز عربی که حافظه عرب و ملیّت خاص آن به او پرداخته و از لابلای قصّه‌ها و اساطیر به دست رسیده است مانند دلاوری‌های جنگ یسوس، عنتره و ابو زید هلالی.

3- رموز قرآنی و اسلامی مانند: حوا، هابیل و قابیل. [۱]

آثار[ویرایش | ویرایش مبدأ]

از آثار السیاب می‌توان «ازهار ذابلة»، «أساطیر»، «انشودة المطر»، «حفار القبور»، «المومس العمیا» و منزل الاقنان را نام برد. [۲]

شاکر السیّاب با حماسه‌ کربلا به عنوان رمزی جاوید در حافظه‌ی تاریخ روبرو می‌شود و هم‌چنان که به رموز دلاوری و ایمان می‌پردازد، از نمادهای پستی و شر سخن می‌گوید. او در قصیده‌ی معروفش به نام «مرثیه‌ی جیکور» از یزید و شمر، به عنوان ارباب و نوکری که در مسیر ذلّت و زشتی، امر کرده و فرمان می‌برند، یاد می‌کند. [۳]

در قصیده‌ی مشهور «الدمعة الخرساء» [۴] نیز از رمز بزرگ پلیدی یاد می‌کند و او را زیر رگبار دشنام خویش می‌گیرد. در این قصیده، جنبه‌ی هجو و نکوهش غالب است، شاید گرایش‌های سوسیالیستی «سیّاب» در رنگ‌آمیزی ستیزگونه‌ی اشعار او بی‌تأثیر نبوده است. شعر سیّاب در هجو یزیدیان قدیم و جدید سروده شده و با استفاده از صنایع لفظی و معنوی بسیار به شعر خویش قوّت و قدرت تأثیرگذاری بخشیده است.

نمونه اشعار[ویرایش | ویرایش مبدأ]

إرم السّماء بنظرة استهزاءو اجعل شرابک من دم الأشلاء

و اسحق بظلّک کلّ عرض ناصع‌و أبح لنعلک أعظم الضّعفاء [۵]


ای یزید! به آسمان رفیع با استهزاء بنگر و شراب خویش، از خون پیکرهای پاره‌پاره بنوش، آبروی پاک را پایمال کن و برترین مستضعفین را زیر قدم‌های خویش بگذار.


1- یطفو و یرسب فی خیالی دونهاظلّ أدقّ من الجناح النائی

2- حیران فی قعر الجحیم، معلّق‌ما بین ألسنة اللّظی الحمراء

3- أبصرت ظلّک یا یزید یرجّه‌موج اللّهیب و عاصف الأنواء

4- رأس تکلّل بالخنا، و اعتاض عن‌ذاک النّضار بحیّة رقطاء

5- ویدان موثقتان بالسّوط الّذی‌قد کان یعبث أمس بالأحیاء [۶]


1- من بالهای خیال را تا دوردستها به پرواز درمی‌آورم.

2- و یزید را در قعر جهنم می‌بینم که بین زبانه‌های سرخ آتش سرگردان و پریشان است.

3- لهیب آتش و تندبادها، سایه‌اش را می‌لرزاند.

4- سرش به تاج فحّاشی مزیّن گردیده و به جای سر آراسته‌ی او می‌توان مار خالداری را مشاهده نمود.

5- دستان او با همان تازیانه‌ای که دیروز بر زندگان فرود می‌آورد، بسته شده است.


1- عن ذلک السّهل الملبّد یرتمی‌فی الأفق مثل الغیمة السّوداء

2- یکتضّ بالاشباح ظمأی حشرجت‌ثمّ اشرأبّت فی انتظار الماء

3- مفغورة الافواه الّا جثّةمن غیر رأس لطّخت بدماء

4- بأبی عطاشی لاغبین و رضّعاصفر الشّفاه، خمائص الاحشاء

5- أید تمدّ الی السّماء، و أعین‌ترنو إلی الماء القریب النّائی

6- عزّ الحسین و جلّ عن أن یشتری‌جمّ الخطایا طائش الأهواء

7- آلی یموت و لا یوالی مارقاریّ الغلیل بخطّة تکراء

8- فلیصرعوه کما أرادوا، انّماما ذنب اطفال و ذنب نساء؟! [۶]


1- صحرای کربلا سوزان است و افق آن سیاه گردیده است.

2- صحرای کربلا پر است از کودکان بی‌گناه و تشنه‌لبی که در انتظار و بی‌قرار آب هستند.

3- صحرای کربلا پر است از سرهای از بدن جدا و شیرخواران خشکیده‌لب و شکم به پشت چسبیده.

4- و زنان بی‌گناه که تشنه‌اند و در فغان و عزا هستند.

5- دستهایی که رو به آسمان بلند شده و چشم‌هایی که غریبانه به آب می‌نگرند.

6- از حسین که بر دین خویش سازش نمی‌کند و باوجود این همه مصیبت دست از هدف والای خویش نمی‌شوید.

7- و به خاطر سیراب کردن زنان و اطفال از مواضع خویش عقب‌نشینی نمی‌کند.

8- پس باید او را به خاک افکند! امّا گناه کودکان و زنان چیست؟!


عاجت بی الذکری علیها ساعةمرّ الزّمان بها علی استحیاء [۷]

این افکار ساعتی مرا به خویش مشغول کرده، ساعتی که زمان با خجالت و شرمساری از کنار این خاطره‌ها عبور می‌کند.


1- خفقت لتکشف عن رضیع ناحل‌ذبلت مراشفه ذبول حباء

2- ظمآن بین یدی أبیه کأنّه‌فرخ القطاة یدفّ فی النّکباء

3- لاح الفرات له فأجهش باسطایمناه نحو اللّجّة الزّرقاء

4- و استشفع الأب حابسیه علی الصّدی‌بالطّفل یؤمی بالید البیضاء

5- رجّی الرّواء فکان سهما حزّ فی‌نحر الرّضیع، و ضحکة استهزاء

6- فاهتزّ و اختلج اختلاجة طائرظمآن رفّ و مات قرب الماء [۷]


1 و 2- طفل لاغراندام معصوم، طفل شیرخوار لب‌تشنه (علی اصغر (ع)) در دستهای پدر همچون مرغکی است که در میان بادهای بی‌رحم حوادث به هر سو می‌دود.

3- از دور فرات را می‌بیند و بی‌اختیار دستان کوچک خویش را به سوی آبی آب آن می‌گشاید.

4- و پدر را که شفاعت او با «ید بیضایی» خویش سعی در هدایت فرعونیان دارد.

5- و با نمایش صحنه‌ی جانسوز تشنگی طفل بر آنان اتمام حجّت می‌کند.

6- ولی پاسخ تیری است که بی‌رحمانه بر گلوی کودک می‌نشیند و به دنبال آن قهقهه‌ی مستانه‌ی دشمن فضا را پر می‌سازد. و به دنبال آن پرپرزدن پرنده‌ی کوچک پس از اصابت تیر و لحظه‌ی جان دادن او در کنار آب است.

منابع[ویرایش | ویرایش مبدأ]

پی نوشت[ویرایش | ویرایش مبدأ]

  1. مجله شیراز؛ ص 140.
  2. ادب الطف؛ ج 10، ص 174.
  3. الاعمال الکامله؛ ج 12، ص 408.
  4. الدمعة الخرساء: گریه‌ی بی‌صدا.
  5. أجراس کربلا؛ ص 49.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ أجراس کربلا؛ ص 50.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ أجراس کربلا؛ ص 51.